Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



    Elementarz Etiopii

    Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Redakcja | 2018-02-16 06:37:06
    etiopia, gospodarka, biznes, klimat

    Etiopia to najstarsze z niepodległych państw Afryki. Drugi po Nigerii najludniejszy kraj kontynentu. Co trzecia osoba żyje tu poniżej granicy ubóstwa, a co druga nie ma jeszcze 18 lat.

    • amharskie Ye Ityop’ya Fēdēralawi Dēmokrasīyawī Rīpeblīk
    • Stolica: Addis Abeba
    • Powierzchnia: 1,1 mln km2
    • Liczba ludności: 96,5 mln
    • Gęstość zaludnienia: 73,9 osoby/km2
    • Waluta: birr (ETB) = 100 centów
     
    Federalna Demokratyczna Republika Etiopii leży we wschodniej Afryce. Od południa kraj graniczy z Kenią (861 km), na północnym wschodzie z Erytreą (912 km), na zachodzie z Sudanem (723 km) i Sudanem Południowym (883 km), na wschodzie z Somalią (1600 km) i Dżibuti (349 km).
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Powierzchnia kraju wynosi 1 mln 127 tys. 127 km kw., a różnice między danymi z różnych źródeł wynikają z niejasności w skutek nieuregulowanej granicy z Erytreą. Główne miasta to: Addis Abeba, Dire Dawa, Bahir Dar, Gonder, Mekele, Awassa, Jimma.
     
    W Etiopii obowiązuje czas wschodnioafrykański (UTC+3) i nie ma zmiany czasu latem i zimą.
     
    Prawnym środkiem płatniczym jest etiopski birr (ETB), który dzieli się na 100 centów. Nie ma ograniczeń w przywożeniu dewiz do Etiopii, pod warunkiem złożenia deklaracji walutowej władzom celnym przy wjeździe. Dewizy mogą być legalnie wymieniane jedynie w autoryzowanych bankach i hotelach. Deklarację dewizową należy okazać władzom celnym przy wyjeździe. Wywóz etiopskiej waluty za granicę jest niedozwolony powyżej 200 ETB. Nieprzestrzeganie przepisów grozi surowymi karami, włącznie z więzieniem.
     
    Polskę obsługuje Ambasada Federalnej Demokratycznej Republiki Etiopii w Berlinie.
     
    Ludność
    W Etiopii żyją liczne grupy etniczne: Oromo (34,5 proc.), Amharowie (26,9 proc.), Somalijczycy (6,2 proc.), Tigrajczycy (6,1 proc.), Sidama (4 proc.), Gurage (2,5 proc.), Wolaytta (2,3 proc.), Hadiya (1,7 proc.), Afarowie (1,7 proc.), Gamo (1,5 proc.), Gedeo (1,3 proc.), Silte (1,3 proc.), Kaficho (1,2 proc.) i inne (8,8 proc.).
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Semickie grupy etniczne (głównie Amharowie, Tigrajczycy, Gurage i Harari) stanowią ok. 40 proc. populacji.
     
     
    Przyrost naturalny wynosi 2,89 ‰, co daje Etiopii siódmą pozycję na świecie. W miastach żyje 18 proc. ludzi. Rozwój kraju utrudnia ubóstwo – według szacunków 29,4 proc. mieszkańców Etiopii żyje poniżej granicy ubóstwa.
     
    Rozmieszczenie ludności według regionów administracyjnych
    (szacunek na rok 1999 wg Ethiopia. Country Report. December 2013. Economist Intelligence Unit)
    Jednostka administracyjna
    Liczba ludności (tys.)
    Jednostka administracyjna
    Liczba ludności (tys.)
    Oromiya
    27 158
    Afar
    1 411
    Amhara
    17 214
    Benishangul-Gumuz
    670
    SNNPR
    15 042
    Dire Dawa
    341
    Somali
    4 439
    Gambella Peoples
    306
    Tigray
    4 316
    Harari Peoples
    183
    Addis Abeba
    3 560
     
     
    Warunki życia
     
    Dostęp do czystej wody w proc. w latach 1990 i 2011 w Afryce
    Kraj
    1990
    2011
    Kraj
    1990
    2011
    Somalia
    -
    30
    Burundi
    69
    74
    Dem. Rep. Konga
    43
    46
    Gwinea
    51
    74
    Mozambik
    34
    47
    Liberia
    -
    74
    Madagaskar
    29
    48
    Uganda
    41
    75
    Etiopia
    14
    49
    Benin
    57
    76
    Czad
    40
    50
    Lesotho
    80
    78
    Mauretania
    30
    50
    Zimbabwe
    79
    80
    Niger
    35
    50
    Burkina Faso
    44
    80
    Angola
    42
    53
    Wyb. Kości Słoniowej
    76
    80
    Tanzania
    55
    53
    Maroko
    73
    82
    Sudan
    67
    55
    Algieria
    94
    84
    Sierra Leone
    37
    58
    Malawi
    42
    84
    Togo
    49
    59
    Ghana
    53
    86
    Kenia
    43
    61
    Gabon
    -
    88
    Nigeria
    47
    61
    Gambia
    75
    89
    Zambia
    49
    64
    RPA
    83
    92
    Mali
    28
    65
    Dżibuti
    75
    93
    Rep. Środkowoafrykańska
    59
    67
    Namibia
    64
    93
    Rwanda
    62
    69
    Tunezja
    82
    96
    Kongo
    -
    72
    Seszele
    96
    96
    Gwinea Bissau
    36
    72
    Wyspy Św. Tomasza i Książęca
    -
    97
    Suazi
    39
    72
    Botswana
    92
    97
    Senegal
    60
    73
    Egipt
    93
    99
    Kamerun
    49
    74
    Mauritius
    99
    100
     
    Dostęp do urządzeń sanitarnych w proc. w latach 1990 i 2011 w Afryce
    Kraj
    1990
    2011
    Kraj
    1990
    2011
    Niger
    4
    10
    Namibia
    24
    32
    Togo
    13
    11
    Gabon
    -
    33
    Czad
    8
    12
    Rep. Środkowoafrykańska
    11
    34
    Tanzania
    7
    12
    Wyspy Św. Tomasza i Książęca
    -
    34
    Sierra Leone
    11
    13
    Uganda
    27
    35
    Madagaskar
    8
    14
    Zimbabwe
    41
    40
    Benin
    5
    14
    Zambia
    42
    42
    Ghana
    7
    14
    Kamerun
    47
    48
    Kongo
    -
    18
    Burundi
    42
    50
    Burkina Faso
    8
    18
    Senegal
    36
    51
    Liberia
    -
    18
    Malawi
    39
    53
    Mozambik
    9
    19
    Suazi
    49
    57
    Gwinea
    10
    19
    Angola
    29
    59
    Gwinea Bissau
    -
    19
    Dżibuti
    62
    61
    Etiopia
    2
    21
    Rwanda
    32
    61
    Mali
    15
    22
    Botswana
    39
    64
    Somalia
    -
    24
    Gambia
    -
    68
    Sudan
    27
    24
    Maroko
    53
    70
    Wyb. Kości Słoniowej
    20
    24
    RPA
    64
    74
    Lesotho
    -
    26
    Tunezja
    73
    90
    Mauretania
    16
    27
    Mauritius
    89
    91
    Kenia
    25
    29
    Algieria
    89
    95
    Dem. Rep. Konga
    17
    31
    Egipt
    72
    95
    Nigeria
    38
    31
    Libia
    97
    97
    Seszele
    97
    97
     
     
     
     
    Średnia liczba lat nauki w 2011 roku w Afryce
    Mozambik
    1,2
    Senegal
    4,5
    Burkina Faso
    1,3
    Uganda
    4,7
    Niger
    1,4
    Nigeria
    5,0
    Czad
    1,5
    Tanzania
    5,1
    Etiopia
    1,5
    Madagaskar
    5,2
    Gwinea
    1,6
    Togo
    5,3
    Mali
    2,0
    Gwinea Równikowa
    5,4
    Gwinea-Bissau
    2,3
    Kamerun
    5,9
    Burundi
    2,7
    Kongo
    5,9
    Gambia
    2,8
    Lesotho
    5,9
    Sierra Leone
    2,9
    Egipt
    6,4
    Sudan
    3,1
    Tunezja
    6,5
    Rwanda
    3,3
    Zambia
    6,5
    Benin
    3,3
    Algieria
    7,0
    Wyb. Kości Słoniowej
    3,3
    Kenia
    7,0
    Erytrea
    3,4
    Ghana
    7,1
    Dem. Rep. Konga
    3,5
    Suazi
    7,1
    Rep. Środkowoafrykańska
    3,5
    Mauritius
    7,2
    Rep. Zielonego Przylądka
    3,5
    Zimbabwe
    7,2
    Mauretania
    3,7
    Libia
    7,3
    Dżibuti
    3,8
    Namibia
    7,4
    Liberia
    3,9
    Gabon
    7,5
    Wyspy Św. Tomasza i Książęca
    4,2
    RPA
    8,5
    Malawi
    4,2
    Botswana
    8,9
    Maroko
    4,4
    Seszele
    9,4
    Angola
    4,4
     
     

    Źródło: UNDP Human development report 2011, New York Oxford University Press 2011

     
    Procent dzieci aktywnych ekonomicznie w wieku 7-14 w 2010 roku w Afryce
    Mozambik
    1,8
    Liberia
    37,4
    Lesotho
    2,6
    Gwinea Równikowa
    37,7
    Rwanda
    7,5
    Kenia
    37,7
    Egipt
    7,9
    Uganda
    38,2
    Botswana
    8,0
    Togo
    38,7
    Suazi
    11,2
    Dem. Rep. Konga
    39,8
    Burundi
    11,7
    Malawi
    40,3
    Maroko
    13,2
    Burkina Faso
    42,1
    Zimbabwe
    14,3
    Gambia
    43,5
    Sierra Leone
    14,9
    Wybrzeże Kości Słoniowej
    45,7
    Namibia
    15,4
    Niger
    47,1
    Senegal
    18,5
    Gwinea
    48,3
    Mali
    23,0
    Ghana
    48,9
    Madagaskar
    26,0
    Gwinea Bissau
    50,5
    RPA
    27,7
    Etiopia
    56,0
    Angola
    30,1
    Czad
    60,4
    Kongo
    30,1
    Rep. Środkowoafrykańska
    67,0
    Tanzania
    31,1
    Benin
    74,4
    Zambia
    34,4
     
     
    Źródło: FAO Statistical Yearbook 2012
     
    Procent osób niedożywionych w Afryce w latach 1990-92 i 2011-2013
    Kraj
    1990-92
    2011-13
    Kraj
    1990-92
    2011-2013
    Algieria
    <5,0
    <5,0
    Wyb. Kości Słoniowej
    13,3
    20,5
    Egipt
    <5,0
    <5,0
    Senegal
    22,0
    21,6
    Libia
    <5,0
    <5,0
    Angola
    63,2
    24,4
    Tunezja
    <5,0
    <5,0
    Burkina Faso
    22,9
    25,0
    Ghana
    44,4
    <5,0
    Botswana
    25,1
    25,7
    RPA
    <5,0
    <5,0
    Kenia
    34,8
    25,8
    Maroko
    6,7
    5,0
    Madagaskar
    24,4
    27,2
    Mauritius
    8,6
    5,4
    Rep. Środkowoafrykańska
    48,5
    28,2
    Gabon
    9,5
    5,6
    Liberia
    29,6
    28,6
    Benin
    22,4
    6,1
    Namibia
    36,2
    29,3
    Wyspy Św. Tomasza i Książęca
    22,9
    7,2
    Czad
    60,1
    29,4
    Mali
    24,9
    7,3
    Sierra Leone
    42,5
    29,4
    Nigeria
    21,3
    7,3
    Rwanda
    52,3
    29,7
    Mauretania
    12,9
    7,8
    Uganda
    27,1
    30,1
    Seszele
    16,5
    8,3
    Zimbabwe
    43,6
    30,5
    Gwinea Bissau
    21,8
    10,1
    Kongo
    42,4
    33,0
    Kamerun
    38,3
    13,3
    Tanzania
    28,8
    33,0
    Niger
    35,5
    13,9
    Suazi
    15,8
    35,8
    Gwinea
    18,2
    15,2
    Mozambik
    57,8
    36,8
    Togo
    34,8
    15,5
    Etiopia
    -
    37,1
    Lesotho
    17,0
    15,7
    Sudan
    41,9
    38,9
    Gambia
    18,2
    16,0
    Zambia
    33,8
    43,1
    Malawi
    45,2
    20,0
    Erytrea
    -
    61,3
    Dżibuti
    70,2
    20,5
    Burundi
    44,4
    67,3
    Wskaźniki rozwoju społecznego (HDI) na świecie i w Afryce w 2011 roku
    Regiony i kraje
    Ranga HDI
    Wskaźnik rozwoju społecznego HDI
    Mierniki wyznaczające wskaźnik rozwoju społecznego
    Przewidywana długość życia w momencie urodzin w latach
    Średnia liczba lat nauki
    Oczekiwana liczba lat nauki
    Dochód narodowy brutto na 1 mieszkańca w USD*
    Świat
    -
    0,682
    69,8
    7,4
    11,3
    10 082
    Afryka Ogółem
    -
    0,493
    57,4
    4,8
    9,6
    2 616
    Afryka Północna
    -
    0,650
    73,0
    6,2
    11,8
    5 972
    Algieria
    96
    0,698
    73,1
    7,0
    13,6
    7 658
    Egipt
    113
    0,644
    73,2
    6,4
    11,0
    5 269
    Libia
    64
    0,760
    74,8
    7,3
    16,6
    12 637
    Maroko
    130
    0,582
    72,2
    4,4
    10,3
    4 196
    Tunezja
    94
    0,698
    74,5
    6,5
    14,5
    7 281
    Afryka Subsaharyjska
    -
    0,463
    54,4
    4,5
    9,2
    1 966
    Afryka Środkowa
    -
    0,366
    50,0
    4,0
    8,7
    1 660
    Angola
    148
    0,486
    51,1
    4,4
    9,1
    4 874
    Czad
    183
    0,328
    49,6
    1,5
    7,2
    1 105
    Dem. Rep. Konga
    187
    0,286
    48,4
    3,5
    8,2
    280
    Gabon
    106
    0,674
    62,7
    7,5
    13,1
    12 249
    Gwinea Równikowa
    136
    0,537
    51,1
    5,4
    7,7
    17 608
    Kamerun
    150
    0,482
    51,6
    5,9
    10,3
    2 031
    Kongo
    137
    0,533
    57,4
    5,9
    10,5
    3 066
    Rep. Środkowoafrykańska
    179
    0,343
    48,4
    3,5
    6,6
    707
    Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
    144
    0,509
    64,7
    4,2
    10,8
    1 792
    Afryka Wschodnia
    -
    0,406
    56,0
    3,8
    8,6
    1 174
    Burundi
    185
    0,316
    50,4
    2,7
    10,5
    368
    Dżibuti
    165
    0,430
    57,9
    3,8
    5,1
    2 335
    Erytrea
    177
    0,349
    61,6
    3,4
    4,8
    536
    Etiopia
    174
    0,363
    59,3
    1,5
    8,5
    971
    Kenia
    143
    0,509
    57,1
    7,0
    11,0
    1 492
    Malawi
    171
    0,400
    54,2
    4,2
    8,9
    753
    Madagaskar
    151
    0,480
    66,7
    5,2
    10,7
    824
    Mauritius
    77
    0,728
    73,4
    7,2
    13,6
    12 918
    Mozambik
    184
    0,322
    50,2
    1,2
    9,2
    898
    Rwanda
    165
    0,429
    55,4
    3,3
    11,1
    1 133
    Seszele
    52
    0,773
    73,6
    9,4
    13,3
    16 729
    Sudan
    169
    0,408
    61,5
    3,1
    4,4
    1 894
    Tanzania
    152
    0,466
    58,2
    5,1
    9,1
    1 328
    Uganda
    161
    0,446
    54,1
    4,7
    10,8
    1 124
    Zambia
    164
    0,430
    49,0
    6,5
    7,9
    1 254
    Zimbabwe
    173
    0,376
    51,4
    7,2
    9,9
    376
    Afryka Zachodnia
    -
    0,431
    54,1
    4,2
    8,4
    1 656
    Benin
    167
    0,427
    56,1
    3,3
    9,2
    1 364
    Burkina Faso
    181
    0,331
    55,4
    1,3
    6,3
    1 141
    Gambia
    168
    0,420
    58,5
    2,8
    9,0
    1 282
    Ghana
    135
    0,541
    64,2
    7,1
    10,5
    1 584
    Gwinea
    178
    0,340
    54,1
    1,6
    8,6
    863
    Gwinea-Bissau
    176
    0,353
    48,1
    2,3
    9,1
    994
    Liberia
    182
    0,329
    56,8
    3,9
    11,0
    265
    Mali
    175
    0,359
    51,4
    2,0
    8,3
    1 123
    Mauretania
    159
    0,453
    58,6
    3,7
    8,1
    1 859
    Niger
    186
    0,295
    54,7
    1,4
    4,9
    641
    Nigeria
    156
    0,459
    51,9
    5,0
    8,9
    2 069
    Senegal
    155
    0,459
    59,3
    4,5
    7,5
    1 708
    Sierra Leone
    180
    0,336
    47,8
    2,9
    7,2
    737
    Togo
    162
    0,435
    57,1
    5,3
    9,6
    798
    Rep. Zielonego Przylądka
    133
    0,568
    74,2
    3,5
    11,6
    3 402
    Wyb. Kości Słoniowej
    170
    0,400
    55,4
    3,3
    6,3
    1 387
    Afryka Południowa
    -
    0,611
    53,0
    8,3
    12,8
    9 062
    Botswana
    118
    0,633
    53,2
    8,9
    12,2
    13 049
    Lesotho
    160
    0,450
    48,2
    5,9
    9,9
    1 664
    Namibia
    120
    0,625
    62,5
    7,4
    11,6
    6 206
    RPA
    123
    0,619
    52,8
    8,5
    13,1
    9 469
    Suazi
    140
    0,522
    48,7
    7,1
    10,6
    4 484
    *według siły nabywczej w 2005
    Źródło: UNDP Human development report 2011, New York Oxford University Press 2011
     
    Religia
    41,7 proc. mieszkańców Etiopii stanowią chrześcijanie z Etiopskiego Kościoła Prawosławnego (głównie Amharowie i Tigrajczycy), 35,4 proc. - muzułmanie sunniccy (głównie Somalijczycy, Afarowie oraz większość przedstawicieli ludów Oromo i Harari).
     
    Protestanci stanowią 18,9 proc., wyznawcy religii tradycyjnych 2,6 proc., katolicy 0,7 proc., inni (w tym Żydzi) - 0,7 proc.
     
    Język
    Językiem urzędowym jest amharski. W biznesie używa się często angielskiego. Poza tym występuje ok. 80 języków lokalnych, m.in. oromo, tigrajski, afar, somalijski.
     
    W dużych miastach i na wschodzie kraju używa się w pewnym stopniu także arabskiego.
     
    Ustrój i władza
    Etiopia jest republiką federalną. Konstytucja Federalnej Demokratycznej Republiki Etiopii została przyjęta w referendum w grudniu 1994 r. i weszła w życie 22 sierpnia 1995 r.
     
    Prezydent, wybierany większością 2/3 głosów przez Izbę Przedstawicieli Ludowych, pełni funkcje ceremonialne. Rząd składa się z premiera i jego gabinetu. Premier powoływany jest przez partię rządzącą po wyborach parlamentarnych. Ministrowie wybierani są przez premiera i zatwierdzani przez Izbę Przedstawicieli Ludowych.
     
    Zgromadzenie Federalne składa się z Izby Przedstawicieli Ludowych (izba niższa, 547 członków) oraz z Izby Federalnej (izba wyższa, 108 członków). Izba Federalna jest odpowiedzialna za interpretację konstytucji i kwestie federalne, Izba Przedstawicieli Ludowych natomiast - za proces legislacyjny.
     
    Członkowie Izby Federalnej wybierani są przez dziewięć zgromadzeń stanowych, a członkowie Izby Przedstawicieli Ludowych w wyborach powszechnych, z jednomandatowych okręgów, na pięcioletnią kadencję.
     
    Oświecona dyktatura
    Od blisko ćwierćwiecza w Addis Abebie rządzi Etiopski Ludowo-Rewolucyjny Front Demokratyczny (EPRDF), dawni lewicowi rewolucjoniści i partyzanci, którzy po 17-letniej wojnie domowej, w 1991 roku zdobyli Addis Abebę i obalili komunistycznego tyrana Mengystu Hajle Marjama.
     
    EPRDF to dawni lewicowi rewolucjoniści i partyzanci, którzy po 17-letniej wojnie domowej w 1991 r. zdobyli Addis Abebę i obalili komunistycznego, wspieranego przez ZSRR, tyrana Mengistu Hajle Mariama.
     
    Nowy przywódca Etiopii, partyzancki komendant Meles Zenawi, od początku swoich rządów nie ukrywał swojego podziwu dla azjatyckich „tygrysów” – Korei Płd., Malezji, a zwłaszcza Singapuru, które pod kierunkiem autokratycznych przywódców, nierzadko w wojskowych mundurach, nie tylko wydostały się z biedy i zacofania, ale stały się awangardą rozwoju, postępu i dostatku. Zenawi, zapatrzony w przywódcę Singapuru Lee Kuana Yew, postanowił przemienić Etiopię z krainy, uosabiającej nędzę, głód i wojny w oazę spokoju i bogactwa. Do osiągnięcia tego celu, jak w Singapurze, a także postkomunistycznych Chinach miał posłużyć państwowy kapitalizm i jedynowładztwo rządzącej partii.
    Zmarły w 2012 roku Zenawi osiągnął swój cel. Pod jego rządami Etiopia stała się jednym z najbardziej stabilnych krajów Afryki i mogącym się pochwalić jednym z najwyższych na świecie – 10-12 procentowym – tempem wzrostu gospodarczego. Dzięki zagranicznym inwestycjom, zwłaszcza chińskim, i rządowym programom infrastrukturalnej rozbudowy (koleje, drogi, elektrownie wodne itp.), Etiopia stała się jednym wielkim placem budowy, a zagraniczni ekonomiści zaczęli nazywać ją „afrykańskim lwem”.
     
    Ceną, jaką za gospodarczy rozwój i stabilizację płaci Etiopia są autokratyczne rządy dawnych rewolucjonistów z EPRDF. Przejąwszy w 1991 roku władzę w Addis Abebie, zdominowany przez przedstawicieli ludu Tigre (ok. 6 proc. ludności kraju) front od ćwierć wieku nie toleruje żadnej opozycji, ani nawet krytyki swoich rządów. Plasując się wysoko na dorocznych listach najszybciej rozwijających się krajów, Etiopia trafia jednocześnie na listy państw, gdzie najbrutalniej tłumione są obywatelskie swobody i prawa człowieka, przeciwnicy polityczni osadzani w więzieniach, gdzie powszechnie stosuje się tortury i cenzuruje dziennikarzy; w żadnym innym kraju Afryki dziennikarze nie trafiają do więzień tak licznie jak w Etiopii.
     
    Dominując w polityce, gospodarce i wszystkich sferach życia publicznego, rządząca partia nie pozostawia nawet marginesu swobody politycznej. Tylko raz, w 2005 roku przeprowadzono wybory uczciwe i wolne. Zjednoczona opozycja zdobyła w nich jedną trzecią miejsc w parlamencie. Zamiast jednak je zająć ogłosiła, że wygrała elekcję lecz została oszukana przez rządzącą partię. Na ulicach Addis Abeby doszło do rozruchów, w których zginęło prawie 200 osób. Władze odpowiedziały represjami; prawie 30 tys. działaczy i zwolenników opozycji trafiło do więzień. Nie zamierzając dopuścić do powtórki, przed wyborami w 2010 roku rząd tak „przykręcił śrubę” obywatelom, że zakończył elekcję rekordową wygraną 99,6 proc. zdobytych głosów. W 547-osobowym parlamencie znalazł się tylko jeden poseł opozycji i jeden niezależny. Po wyborach, wzorując się na USA, władze przyjęły specjalne ustawy do walki z terroryzmem, które jeszcze bardziej ułatwiły im inwigilację obywateli i prześladowania dysydentów.
     
    Obrońcy praw człowieka utyskują, że oświecona dyktatura w Addis Abebie ułatwia przyjaźń, jaką darzą Etiopię Stany Zjednoczone. Etiopia stała się najlepszą i najważniejszą sojuszniczką USA w Afryce odkąd jej sąsiadka i odwieczna nieprzyjaciółka Somalia, na początku lat 90. pogrążyła się w chaosie wojny domowej i została zawłaszczona przez sprzymierzonych z Al-Kaidą dżihadystów.
     
    Namówiona przez Amerykanów Etiopia już dwukrotnie najeżdżała zbrojnie na Somalię żeby udaremnić miejscowym talibom z ugrupowania Al-Szabab przejęcie władzy w Mogadiszu. W zamian za trzymanie w szachu dżihadystów w Rogu Afryki, Amerykanie bezkrytycznie popierają wszystkie inne działania władz z Addis Abeby. Wzburzenie działaczy praw człowieka wywołała niedawno przedstawicielka Departamentu Stanu Wendy Sherman, która podczas wizyty w Addis Abebie obwieściła, że Etiopia jest „krajem rozwijające się demokracji, a każde kolejne organizowane w niej wybory są lepsze od poprzednich”. Daniel Calingaert, wiceprezes Freedom House, nazwał jej wystąpienie żałosnym i głupim.
     
    Administracja
    Kraj podzielony jest na dziewięć stanów (kilil): Afar; Amhara; Binshangul Gumuz; Gambela; Hareri; Oromia; Somali; Tigray; Południowe Narody, Narodowości i Ludy (SNNPR), oraz dwa miasta wydzielone: Addis Abeba oraz Dire Dawa.
     
    Różnice kulturowe
    Niechęć Afryki do homoseksualizmu wynika z jej patriarchalnego konserwatyzmu, przywiązania do tradycji i pobożności, ale obserwowany w ostatnich latach wzrost homofobii wiąże się też z polityką. Od zwycięstwa w zimnej wojnie i upadku komunizmu na początku lat 90. rządzony przez liberałów Zachód przekonywał Afrykę do liberalnych porządków i praw. Zachęcał do demokracji i praw człowieka, uzależniał od tego swoją gospodarczą pomoc.

     

    Źródło: PAP/EPA
     
    Z ponad 50 państw Afryki w prawie 40 homoseksualizm uważany jest za przestępstwo. W Sudanie, Mauretanii czy Somalii grozi za niego kara śmierci. W pozostałych krajach karze się go więzieniem – kilkoma miesiącami w Burundi, trzema latami w Tunezji czy Maroku, pięcioma w Kamerunie i Senegalu, czternastoma w Nigerii, Ugandzie, Kenii czy Malawi. Te ostatnie są byłymi brytyjskimi koloniami, a kary za homoseksualizm, jako sprzeczny z naturą ludzką, wprowadzili tam jeszcze Brytyjczycy.
     
    Jedynym na Czarnym Lądzie krajem, w którym związki homoseksualne zrównano z heteroseksualnymi w konstytucji i gdzie zezwolono na homoseksualne małżeństwa, jest Republika Południowej Afryki, która po upadku apartheidu w 1994 r., wzorując się na Zachodzie, wprowadziła u siebie najbardziej liberalne przepisy na całym kontynencie. Ale nawet w liberalnej RPA homoseksualiści są piętnowani przez społeczeństwo, lesbijki są poddawane „korekcyjnym gwałtom”.
     
    Polityczni przywódcy, którzy jednomyślnie potępiają homoseksualizm, a widząc aplauz rodaków, sięgają po homofobię jako oręż w walce o władzę. Prezydent Zimbabwe Robert Mugabe od lat wyklina homoseksualistów jako „wybryk natury i obrazę godności ludzkiej”, „gorszych niż świnie i psy”.
     
    Wrogość do homoseksualizmu jest jedną z niewielu spraw, które łączą zwaśnionych chrześcijan i muzułmanów w Nigerii. Imamowie w Senegalu zakazują grzebać homoseksualistów na cmentarzach, a kapłani np. w Malawi wyklinają ich jako sługi szatana, owoc zachodniej dekadencji i upadku.
     
    Kryzys gospodarczy i wojny w Afganistanie i Iranie, które na początku XXI wieku podkopały potęgę Zachodu, sprawiły, że afrykańscy przywódcy przestali bezkrytycznie przyjmować zalecane przez Zachód mody, a jako pierwsze odrzucili przyjęte na Zachodzie zrównanie heteroseksualizmu z homoseksualizmem. „Zachód mówi, że to prawa człowieka, a według nas to występek i zło” – tłumaczą wiernym w świątyniach kapłani, zauroczeni konserwatywnymi imamami z Bliskiego Wschodu i pastorami z USA.
     
    Co warto wiedzieć
    Przy określaniu daty powszechnie stosuje się tradycyjny kalendarz etiopski. W użyciu jest również kalendarz gregoriański (międzynarodowy).
     
    Wizy
    Obywatele polscy udający się do Etiopii muszą mieć wizę na przyjazd i pobyt – wydawana jest ona na lotnisku w Addis Abebie. Wiza turystyczna uzyskana na lotnisku (50 dol.) jest jednokrotna i ważna przez 30 dni. W razie potrzeby wizę można jednokrotnie przedłużyć na kolejne 30 dni w Main Immigration Office przy Churchill Road w Addis Abebie. Procedura jest prosta, a dokument odbiera się następnego dnia.
     
    Przy wjeździe wymagany jest co najmniej 6-miesięczny okres ważności paszportu. Wizy nie można otrzymać na żadnym przejściu granicznym z krajami sąsiadującymi. Kary za pobyt w kraju bez ważnej wizy są wysokie, a procedura uzyskania wizy wyjazdowej w tego typu przypadkach jest długa i uciążliwa.
     
    Święta
    Dniami wolnymi od pracy, poza niedzielami, są:
    • 7 stycznia – Etiopskie Boże Narodzenie
    • 19 stycznia - Święto Objawienia (Timket)
    • Narodziny Proroka (Mawlid al-Nabi – święto ruchome)
    • 2 marca - Dzień Zwycięstwa pod Aduą
    • Etiopski Wielki Piątek (święto ruchome)
    • 1 maja - Święto Pracy
    • 5 maja - Dzień Zwycięstwa Etiopskich Patriotów
    • 28 maja - Upadek Dergu; Koniec Ramadanu (Id al Fatyr – święto ruchome)
    • 11 września – Etiopski Nowy Rok (Entutatash)
    • 27 września - Znalezienie Prawdziwego Krzyża (Meskel) Eid al Adha (święto ruchome).
     
    W tych dniach biura, urzędy, instytucje, banki i sklepy są zamknięte.
     
    Transport
    W ostatnich latach stan etiopskich dróg poprawił się i ich jakość jest lepsza niż w części państw sąsiednich - np. Kenii czy Sudanie Południowym. Duża ich część to drogi asfaltowe, które łączą wszystkie większe miasta. W 2014 r. łączna długość dróg kołowych wyniosła 49,5 tys. km.
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Jedyna linia kolejowa o długości 781 km łączy stolicę Etiopii z portem Dżibuti i jest wspólną własnością obu państw. Rozpoczęta w 2004 r. modernizacja linii ma na celu m.in. zwiększenie zdolności przewozowych. W 2014 r. rozpoczęto również budowę linii Addis Abeba – Weldiya – Mekele. Zakończenie prac przewidziano na 2018 rok.
     
    Od 2011 r. władze miejskie Addis Abeby prowadzą prace nad linią tzw. lekkiej kolei, która ma odciążyć infrastrukturę komunikacyjną miasta.
     
    W Etiopii nie ma dużych rzek odpowiednich do transportu wodnego. Jedynie nizinne rzeki Baro oraz Awash, dzięki odpowiedniej głębokości koryt, stwarzają dogodne warunki dla transportu rzecznego w czasie pory deszczowej. Nil Błękitny w granicach Etiopii nie jest rzeką spławną.
     
    Promy obsługujące mieszkańców wysp pływają jednak po niektórych jeziorach.
    Ważne znaczenie dla wielu regionów Etiopii ma transport lotniczy. W kraju są 82 lotniska, a 14 z nich ma pas startowy z utwardzoną nawierzchnią. Większość ważniejszych miast ma lokalne lotniska, a międzynarodowe porty powstały w Addis Abebie i Dire Dawa. Niedaleko stolicy powstał Addis Ababa Bole International Airport. Lotnisko to w 2014 r. obsłużyło prawie 7 mln pasażerów. Drugim portem lotniczym Etiopii o istotnym znaczeniu jest Dire Dawa International Airport.
     
    Krajowe lotniska z pasem o utwardzonej nawierzchni znajdują się w Mekele, Bahir Dar, Gambela, Gonder, Aksum, Dżimmie, Lalibeli i Arba Minch.
     
    Linie lotnicze Ethiopian Airlines to jeden z największych przewoźników w Afryce. Firma obsługuje liczne połączenia w Afryce (w 2014 r. 49 miast kontynentu), a także z Azją, Europą i Ameryką Północną.
     
    Etiopia nie ma dostępu do morza. Do eksportu i importu towarów wykorzystuje się głównie port Dżibuti (rozbudowany w 2009 r. o nowy terminal kontenerowy). Niewielkie ilości towarów przesyłane są przez somalijski port Berbera, a także kenijski port Mombasa.
     
    Kontakty
    Ambasada RP w Etiopii, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny: Jacek Jankowski
    Etiopia, Addis Abeba, Dej. Belay Zeleke Road, Gulele sub-City, Kebele 08 
    House No 583, P.O.Box 27207, 1000 Addis Ababa
    Tel.: +251 11 157 41 89, +251 11 157 41 90
    Faks: +251 11 157 42 22
     
    Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w ZEA (zakres terytorialny: Arabia Saudyjska, Bahrajn, Kuwejt, Katar, Oman, Etiopia, Kenia, Ruanda, Uganda, Tanzania)
    Kierownik Wydziału: Sebastian Stępnicki
    Regus, 35th Floor, Al Maqam Tower
    Sowwah Square, Al Maryah Island
    P.O.Box 35665, Abu Dhabi, UAE
    Tel.: +971 2 4187542
     
    Administracja gospodarcza
    Ministerstwo Finansów i Rozwoju Gospodarczego (Ministry of Finance and Economic Development)
     
    Ministerstwo Handlu (Ministry of Trade)
     
    Ministerstwo Górnictwa (Ministry of Mines)
     
    Ministerstwo Zasobów Wodnych i Energii (Ministry of Water and Energy)
     
    Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych (Ministry of Labor and Social Affairs)
     
    Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Ministry of Foreign Affairs)
     
    Narodowy Bank Etiopii (National Bank of Ethiopia)
     
    Etiopski Urząd Celny (Ethiopian Customs Authority)
     
    Federalny Wewnętrzny Urząd Celny (Federal Inland Revenue Authority)
     
    Etiopski Centralny Urząd Statystyczny (Central Statistical Authority of Ethiopia -CSA)
     
    Etiopska Agencja Prywatyzacyjna (Ethiopian Privatization Agency)
     
    Etiopski Urząd ds. Inwestycji (Ethiopian Investment Authority - EIA)
     
    Samorządy gospodarcze i izby handlowe
    The Ethiopian Chamber of Commerce and Sectoral Associations (ECCSA)
     
    Addis Ababa Chamber of Commerce and Sectoral Associations (AACCSA)
     
    Ethiopian Business Development Services Network (EBDSN) – sieć izb handlowych i regionalnych stowarzyszeń gospodarczych
     
    Tigray Agriculture and Marketing Promotion Agency (TAMPA)
     
    Tigray Bureau of Industry, Trade and Transport
     
    Tigray Development Association
     
    Oficjalna prasa ekonomiczna
    Ethiopian News Agency: www.ena.gov.et
     
    Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym
    Business Environment Snapshot for Ethiopia – World Bank: rru.worldbank.org/BESnapshots/Ethiopia/Print.aspx
     
    Doing Business in Ethiopia – World Bank Group: www.doingbusiness.org/Data/ExploreEconomies/ethiopia
     
    Doing Business in Ethiopia – opracowanie na stronie Ambasady Stanów Zjednoczonych Ameryki w Addis Abebie: ethiopia.usembassy.gov/doing_business_in_ethiopia.html
     
    United States African Growth and Opportunity Act (AGOA): www.agoa.gov
     
    United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), Ethiopian Investment Guide (Geneva: UNCTAD, 2004): www.unctad.org/en/docs/iteiia20042_en.pdf
     
     
    Serwis analiz ekonomiczno-finansowych IHS Global Insight: www.ihs.com
     
    2011 Index of Economic Freedom: www.heritage.org
     
    Warunki geograficzne, klimat
    W etiopskim krajobrazie dominują góry i półpustynne wyżyny. Wysokości bezwzględne są bardzo zróżnicowane: od - 116 m p.p.m. (Depresja Danakilska) do 4620 m n.p.m. (szczyt Ras Dashen).
     
    Znaczna część kraju leży na wysokim płaskowyżu, na wysokości od 1800 do 2400 m n.p.m. Na wschodzie występują niziny, wraz z terenami depresyjnymi. Wielki Rów Afrykański jest strefą podatną na trzęsienia ziemi i erupcje wulkaniczne.
     
    Najważniejszą rzeką jest Nil Błękitny (Abay), przepływający przez północną część kraju.
     
     
    Etiopia leży w strefie klimatów zwrotnikowych, z regularnym sezonem suchym i deszczowym. Warunki klimatyczne kształtowane są w znacznym stopniu przez wyniesienie n.p.m. Na wysokości do 500 m (niewielka część powierzchni Etiopii na północnym-wschodzie) średnia dobowa temperatura nie spada poniżej 28 °C, na rozległych obszarach wyżyn panuje łagodny klimat o temperaturach ok. 16-20°C. W najwyższych partiach gór średnie dobowe temperatury mieszczą się poniżej 10°C.
     
    Średnie roczne sumy opadów wynoszą od 100 mm do 2 000 mm.
     
    Aglomeracja Addis Abeby leży na wysokości ok. 2500 m n.p.m. Mimo bliskości równika, klimat jest tu łagodniejszy. W górach panuje klimat umiarkowany z intensywnym opadami deszczu od połowy czerwca do połowy września.
     
    Warunki klimatyczne w Addis Abebie
    kwartał
    Średnie temperatury
    Średnia wilgotność (%)
    Sumy opadów (mm)
    min
    max
    godz. 8:30
    godz. 14:30
    styczeń-marzec
    9
    26
    61
    36
    39
    kwiecień-czerwiec
    10
    24
    68
    49
    103
    lipiec-wrzesień
    10
    21
    84
    70
    257
    październik-grudzień
    6
    23
    59
    35
    13
     
    Na obszarze Wielkiego Rowu Afrykańskiego roczne sumy opadów zbliżone są do tych z terenów górskich. W Górach Bale sumy opadów są dość wysokie (niekiedy pada nawet śnieg), a w Depresji Danakilskiej osiągają bardzo niewielkie wartości.
     
    Na południowych nizinach opady są znacznie mniejsze niż w górach. Na wschodnich nizinach klimat jest gorący i suchy, a na zachodnich gorący i wilgotny. Na południowym zachodzie deszcze padają od marca do czerwca, w mniejszym stopniu w listopadzie. Na wielu obszarach występują susze.
     
    Gospodarka
    Etiopia, zaliczana do najbiedniejszych krajów świata, jest w dużym stopniu zależna ekonomicznie od pomocy zagranicznej. Filarem gospodarki jest rolnictwo, a kawa jest jedną z głównych upraw eksportowych.
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Etiopia ma wiele gruntów rolnych, umiarkowaną ilość bogactw naturalnych oraz duży potencjał siły roboczej. Bogactwa naturalne kraju to: złoto (niewielkie złoża – ok. 1000 ton), platyna, srebro, miedź, potas, gaz ziemny i energia wodna. Znaczna część zasobów nie jest na razie jednak wykorzystywana.
     
    Zgodnie z konstytucją Etiopii, państwo jest właścicielem wszystkich gruntów i dzierżawi ją najemcom. Podczas gdy wzrost PKB pozostaje wysoki, to dochód na mieszkańca jest jednym z najniższych w świecie.
     
    W Etiopii określono pięć obszarów roponośnych i gazonośnych, w tym w południowo-wschodniej części regionu Ogaden oraz na wschodzie regionu Gambela, w pobliżu złóż sudańskich. Zbadane rezerwy gazu szacowane są na 107 miliardów m sześc. Do października 2014 r. nie odkryto dużych złóż ropy naftowej.
     
    Wydobywa się gips (39 tys. ton), sól (19 tys. ton), kaolinit (4000 ton), tantal (100 ton), złoto (3,3 ton), srebro (0,9 ton) oraz diatomit. Na skalę przemysłową wydobywa się też minerały budowlane: marmur, granit i wapień.
     
    Elektrownie wodne wytwarzają przeważającą część energii elektrycznej. W ostatnich latach wdrażane są projekty hydroelektryczne mające zapewnić Etiopii całkowite zaspokojenie własnych potrzeb energetycznych, a także umożliwić eksport nadwyżek energii do państw sąsiednich. Odpowiednia infrastruktura istnieje już na granicach z Sudanem, Kenią i Dżibuti.
     
    W grudniu 2014 roku Etiopia po raz pierwszy wyemitowała 10-letnie obligacje o wartości 1 mld dol. dol., oprocentowane na 6,625 proc.
     
    Makroekonomia
    Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego wysoki wzrost gospodarczy Etiopii w latach 2013 i 2014 sytuuje Etiopię jako jedną z najlepiej rozwijających się gospodarek na świecie. Strategia rozwoju opiera się na inwestycjach w infrastrukturę. Szczególny potencjał rozwojowy mają w Etiopii: przemysł tekstylny i odzieżowy, obuwniczy i meblowy.
     
    Wzrost ekonomiczny Etiopii w 2014 roku utrzymywał się na poziomie ok. 7,5 proc.
     
     
    Ocenia się, że na rozwój gospodarczy korzystnie wpłynie dalszy wzrost sektora rolnego. Zwiększenie powierzchni upraw i szersze zastosowanie nawozów powinny zapewnić wyższe plony. Sektor rolno-przemysłowy zyska na przechodzeniu rolników w sferę działalności komercyjnej, czemu sprzyja rozbudowa sieci drogowej, energetycznej i handlowej.
     
    Przemysł skorzysta na poprawie dostaw energii pochodzącej przede wszystkim z tam. Bariery dla przemysłu wynikające z modelu rozwoju zdominowanego przez państwo będą nadal utrudniać natomiast rozwój sektora prywatnego i zniechęcać inwestorów zagranicznych.
     
     
    Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne
    2012
    2013
    2014*
    PKB (mld USD)¹
    117,5a
    128,9a
    139,4a
    PKB na 1 mieszkańca (USD)¹
    1.400b
    1.500b
    1.500b
    PKB (wzrost w %)¹
    8,8
    9,7
    8,2
    Deficyt (-) lub nadwyżka (+) budżetowa (% PKB)
    -1,2²
    -2,8¹
    -2,9¹
    Dług publiczny (% PKB)¹
    39,7
    50,2
    55,1
    Zadłużenie zagraniczne (mld USD)¹
    b.d
    17,02
    14,49
    Rezerwy dewizowe (wł. złoto, mld USD)¹
    5,6
    3,785
    3,556
    Inflacja (%)¹
    22,9
    8,1
    7,8
    Bezrobocie (%)¹
    17,5
    b.d.
    b.d.
    Eksport towarów (mld USD)¹
    3,0
    3,53
    4,14
    Import towarów (mld USD)¹
    10,3
    11,9
    12,08
    Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Etiopii (napływ netto, mln USD)²
    278,56
    952,96
    b.d.
    źródło: ¹CIA The World Factbook; ²Bank Światowy, adane podane są w USD z 2014 r.; bdane podane w dol. z 2013 r. *Dane szacunkowe
     
    Za politykę kursową odpowiada Narodowy Bank Etiopii. W 2012 r. inflacja osiągnęła ok. 23 proc. Główną przyczyną tak wysokiej inflacji była nademisja pieniądza przez Narodowy Bank Etiopii, dokonywana w celu pozyskania środków na ambitne państwowe projekty infrastrukturalne oraz generalnie niewystarczającą podaż wielu produktów w stosunku do popytu na rynku. W kolejnych latach, dzięki umiarkowanym cenom żywności na rynkach światowych oraz skutecznej polityce fiskalnej i pieniężnej, inflacja spadała - w 2013 r. do 8,1 proc., a rok później do 7,8 proc.
     
    Deficyt obrotów handlowych utrzymywał się w 2013 r. na poziomie 7,4 mld dol. (65 proc.) i według projekcji utrzyma się na podobnym poziomie w najbliższych latach. Przewiduje się, że nieistniejący przemysł przetwórczy w rolnictwie i brak produktów przemysłowych na światowy rynek będą trwale ograniczać wzrost eksportu. Szybki wzrost ekonomiczny, wysokie światowe ceny ropy naftowej i duże zapotrzebowanie na kapitał w celu sfinansowania projektów infrastrukturalnych (tamy, drogi, kolej) wpłyną na wzrost kosztów importu.
     
    Sytuacja na rynku usług, charakteryzująca się deficytem, uległa jedynie niewielkiemu polepszeniu w wyniku uruchomienia eksportu energii elektrycznej do Dżibuti w 2011 r., Sudanu w 2012 r. i Kenii w 2013 r. Zależność kraju od koncesyjnych pożyczek od dawców i płatności prywatnych utrzyma się, a wzrost transferów z diaspory złagodzi zwiększanie się deficytu handlowego.
     
     
    Główne wskaźniki makroekonomiczne
    2011
    2012
    2013
    2014
    PKB (wartość nominalna PPP w mld USD) 1
    29.4
    37,7
    38,2
    b.d.
    PKB (wartość nominalna PPP w mld ETB) 1
    497
    817
    783
    b.d.
    Wartość PKB na 1 mieszkańca (w USD) 1
    1,199
    1194
    1342[2]
    b.d.
    Stopa bezrobocia (%)
    b.d.
    b.d.
    b.d.
    17,5
    Tempo wzrostu PKB (%) 1
    7.5
    8.0
    7,1
    7,3
    Deficyt finansów publicznych netto (w % PKB) 1
    -1,6
    -2.2
    -3,5
    -3,3
    Inflacja cen konsumpcyjnych (w %) 1
    33.0
    23,3
    8,1
    7,2
    Eksport dóbr i usług (w mld USD) 2
    3,0
    3,0
    3,5
    b.d.
    Import dóbr i usług (w mld USD) 2
    8,3
    9,3
    10,4
    b.d.
    Bezpośrednie inwestycje zagraniczne, przypływ netto (w mld USD) 2
    0.6
    b.d.
    b.d.
    b.d.
    Średni kurs wymiany ETB:USD 1
    16.91
    18,11
    18,61
    19,60
     
    Główne sektory
    Wkład rolnictwa w PKB kraju wynosi ok. 42 proc., równocześnie stanowiąc 85 proc. wartości eksportu. W sektorze tym pracuje 82 proc. osób czynnych zawodowo. 60 proc. powierzchni kraju ma potencjalną wartość dla rozwoju rolnictwa, ale wykorzystywane jest ok. 22 proc. Mimo drugiego miejsca w skali kontynentu pod względem wielkości żywego inwentarza, jego wkład do gospodarki nie jest duży.
     
    Na stan rolnictwa negatywnie wpływają niekorzystne praktyki gospodarowania, rozdrobnienie własnościowe ziemi oraz susze. Ta z 2002 r. doprowadziła do obniżenia PKB w 2003 r. o 3,3 proc.
     
    Główne produkty rolne to: kawa, rośliny oleiste i strączkowe, sezam, bawełna, trzcina cukrowa, zboża, ziemniaki, kwiaty cięte, skóry zwierzęce, bydło, owce i kozy oraz ryby. We wschodniej części kraju uprawia się czat lub inaczej qat – roślinę zawierającą pochodne amfetaminy, używaną jako stymulant. Roślina ta trafia głównie do Dżibuti, Jemenu, Somalii i Kenii. W latach 2010-13 areał upraw gwałtownie rósł ze względu na stosunkowo wysoką opłacalność czatu w stosunku do innych upraw – przede wszystkim zboża i kukurydzy.
     
    Przemysł dostarcza 15 proc. PKB i zatrudnia 7 proc. pracujących. Ok. 5 proc. PKB pochodzi z sektora produkcji. Poziom rozwoju przemysłu przetwórczego jest bardzo niski. Sektor jest uzależniony od importu półfabrykatów i surowców, w tym energetycznych. Produkcja przemysłowa zależy też od infrastruktury, która nadal jest niewystarczająca.
     
    Rozwija się handel, transport i komunikacja, sektor usług bankowych, ubezpieczeń, rynek nieruchomości, administracja publiczna i obronna, szkolnictwo, służba zdrowia. Rośnie znaczenie sektora usług, mimo niskiego udziału w PKB (47 proc. w 2012 r.) oraz w ogóle zatrudnionych (11 proc. w 2012 r.). Widać ciągły, ale powolny rozwój sektora przetwórczego żywności i napojów, przemysłu motoryzacyjnego (produkcji części zapasowych i komponentów), przemysłu tekstylnego i skórzanego, przemysłu nawozów i chemikaliów, przemysłu leków i środków farmaceutycznych. Istotne znaczenie odgrywa także produkcja cementu i przetwórstwo metali. Wiele branży przemysłowych powiązanych jest z rolnictwem.
     
    Udział ludności rolniczej w ogólnej liczbie ludności w 2010 roku w Afryce – w procentach
    Libia
    3,0
    Burkina Faso
    92,1
    Mauritius
    8,0
    Sierra Leone
    60,0
    RPA
    9,8
    Liberia
    62,0
    Rep. Zielonego Przylądka
    16,9
    Rep. Środkowoafrykańska
    63,2
    Tunezja
    20,6
    Zambia
    63,2
    Algieria
    20,9
    Gwinea Równikowa
    64,3
    Nigeria
    24,9
    Somalia
    65,6
    Gabon
    25,7
    Czad
    65,7
    Maroko
    25,9
    Angola
    69,2
    Egipt
    27,9
    Madagaskar
    70,1
    Suazi
    28,8
    Senegal
    70,2
    Kongo
    31,9
    Kenia
    70,6
    Wyb. Kości Słoniowej
    37,9
    Malawi
    72,9
    Lesotho
    38,9
    Tanzania
    73,3
    Kamerun
    40,9
    Uganda
    73,5
    Namibia
    41,0
    Seszele
    73,6
    Botswana
    42,1
    Erytrea
    73,8
    Benin
    44,3
    Dżibuti
    74,0
    Mauretania
    50,3
    Mali
    74,9
    Sudan
    51,5
    Mozambik
    76,0
    Togo
    53,4
    Gambia
    76,0
    Ghana
    53,8
    Etiopia
    77,3
    Zimbabwe
    56,3
    Gwinea Bissau
    79,3
    Dem. Rep. Konga
    57,2
    Gwinea
    79,8
    Burundi
    89,2
    Niger
    82,9
    Rwanda
    89,4
     
     
    Źródło: FAO Statistical Yearbook 2012
     
    Etiopia w rankingach
    Etiopia znalazła się na najniższym od lat, 132. miejscu w zestawieniuDoing Business 2015” dotyczącym prowadzenia działalności gospodarczej wśród 189 ujętych w rankingu gospodarek świata. W porównaniu z poprzednią edycją rankingu Etiopia spadła o trzy miejsca w ujęciu całkowitym. W subregionie znajduje się na 14. miejscu na 47 sklasyfikowanych państw Afryki Subsaharyjskiej. Wzrost w porównaniu z edycją „Doing Business 2014” z 30. lokaty na 28. miejsce odnotowano w kategorii pozwolenia na budowę. Niewielki wzrost zaznaczono także w dziedzinie egzekwowania umów (z 51. na 50.) Najsłabsze wyniki Etiopia osiągnęła w takich kategoriach jak: założenie firmy – 168. pozycja, zaciągniecie kredytu – 165. miejsce oraz handlu za granicą – 168. pozycja w rankingu w ujęciu światowym.
     
    Pod względem konkurencyjności gospodarki w rankingu Global Competitiveness Index 2014-2015, Etiopia zajmuje 118. Pozycję, po awansie o 9 miejsc w porównaniu z poprzednią edycją rankingu. Niższe miejsca w regionie mają odpowiednio Tanzania – 121., Uganda – 122., i Burundi – 139.
     
    W kwestii wolności gospodarczej według Indeksu Wolności Gospodarczej 2015 publikowanym przez „The Wall Street Journal” i Heritage Foundation, Etiopia plasuje się na pozycji 149. pośród 178 klasyfikowanych krajów. Stanowi to 37. pozycję wśród 46 państw sklasyfikowanych z regionu Afryki subsaharyjskiej.
     
    Wymiana handlowa
    Unia Europejska jest jednym z głównych partnerów handlowych Etiopii zarówno pod względem eksportu, jak i importu. W 2014 r. pozostawała największym rynkiem eksportowym, z 30-proc. udziałem.
     
    W roku budżetowym 2012/13 import do Etiopii wyniósł ok. 10,7 mld dol. Były to przede wszystkim produkty petrochemiczne, cywilny sprzęt lotniczy, pojazdy, części zamienne, oprzyrządowanie dla budownictwa, produkty medyczne i farmaceutyczne, maszyneria i oprzyrządowanie przemysłowe, chemikalia dla rolnictwa i przemysłu, sprzęt rolniczy, nawozy sztuczne, sprzęt do irygacji oraz dobra konsumpcyjne.
     
    Wartość eksportu w roku budżetowym 2013/14 r. wyniosła ok. 2,6 mld dol., po kilkuprocentowym spadku wobec poprzedniego roku. Zanotowano więc znaczny deficyt handlowy. Głównymi towarami eksportowymi są: kawa, rośliny strączkowe i oleiste, złoto, czat, kwiaty cięte, skóry zwierzęce i produkty skórzane, żywe zwierzęta hodowlane i produkty mięsne oraz warzywa i owoce.
     
    Polska - Etiopia 
    Etiopia jest liderem regionalnym i jednym z głównych partnerów Polski w Afryce Wschodniej. W ostatnich latach stosunki dwustronne uległy znacznej intensyfikacji. Obroty handlowe między Polską a Etiopią w pierwszych 11 miesiącach 2014 roku wyniosły 31 mln 300 tys. 488 dol., a za cały 2013 r. wyniosły 23 mln 554 tys. 208 dol. Eksport polski do Etiopii w pierwszych 11 miesiącach 2014 r. podliczono na 26 mln 103 tys. 466 dol., a import z Etiopii zamknął się w kwocie 5 mln 197 tys. 22 dol. Saldo naszych obrotów handlowych było dodatnie i wyniosło 20 mln 906 tys. 444 dol. W całym roku 2013 saldo było dodatnie i wyniosło 11 mln 428 tys. 320 dol.
     
    W 2014 roku w polskim eksporcie do Etiopii dominowały urządzenia mechaniczne i elektryczne, pojazdy oraz przyrządy. Główną polską pozycją importową były produkty spożywcze pochodzenia roślinnego, przede wszystkim kawa oraz materiały i wyroby włókiennicze.
     
    W pierwszych czterech miesiącach 2015 r. zanotowano blisko czterokrotny wzrost wartości polskiego eksportu do Etiopii w porównaniu do analogicznego okresu w 2014 r. Szczególnie istotny wzrost dynamiki eksportu w porównywanych okresach zanotowano w takich grupach produktowych jak: szkło i wyroby ze szkła oraz pojazdy. W tym samym okresie zanotowano również wzrost dynamiki importu, szczególnie w takich grupach produktowych jak skóry, kawa i odzież.
     
     
    Dynamika [%]
    w mln USD
    2012
    2013
    2014*
    I-IV 2015*
    2014/13
    I-IV.2015/ I.IV.2014*
    Obroty
    14,0
    23,6
    42,0
    24,2
    178
    331
    Eksport
    10,8
    17,5
    36,3
    22,7
    207
    379
    Import
    3,2
    6,1
    5,7
    1,5
    95
    114
    Saldo
    7,7
    11,4
    30,5
    21,1
     
     
    Źródło: INSIGOS, * Dane wstępne
     
    W 2014 r. obroty handlowe Polski z Etiopią wyniosły 42 mln dol. W zestawieniu Ministerstwa Gospodarki dało to Etiopii 122. miejsce.
     
    Eksport towarów z Polski do Etiopii wyniósł 36,3 mln dol., a import 5,7 mln dol. Dało to dodatnie saldo w wysokości 30,5 mln dol. Wymiana ta stanowiła 0,01 proc. całości polskiej wymiany handlowej.
     
    Do Etiopii w 2014 r. Polska eksportowała:
    • wyroby przemysłu elektromaszynowego (głównie pojazdy oraz urządzenia mechaniczne i elektryczne) - 32,8 mln dol.; dominujący udział w polskim eksporcie do Etiopii – 90, proc.
    • wyroby przemysłu chemicznego (głównie wyroby z kauczuku) - 1,7 mln dol., udział 4,7 proc.
    • wyroby metalurgiczne - 1,0 mln dol., udział 2,6 proc.
     
    Główni eksporterzy to: Apator Powogaz S.A., Hamilton Sundstrand Poland sp. z o.o., Ursus S.A.
     
    Z Etiopii do Polski można natomiast importować przede wszystkim żywność (kawę, rośliny strączkowe i oleiste i inne warzywa, owoce, trzcinę cukrową, owoce morza, przyprawy), tytoń, kwiaty cięte, skóry i produkty skórzane, materiały i wyroby włókiennicze, złoto, bawełnę, gips, kaolinit, tantal, srebro, diatomit, marmur, granit, wapień.
     
    Polska importowała z Etiopii w 2014 r.:
    • artykuły rolno spożywcze (przede wszystkim kawa, warzywa, nasiona oleiste) - 3,2 mln dol., czyli 56,6 proc. udziału w imporcie ogółem
    • wyroby przemysłu lekkiego (odzież i dodatki odzieżowe z dzianin) - 1,5 mln dol., 26,4 proc.
     
    W gronie głównych importerów znaleźli się: Bero Polska sp. z o.o., Cast, Elis, Rek-Swed sp. z o.o., P.P.U.H. Woseba sp. z o.o., Rene Coffee Pads „Magmar”, Tchibo Warszawa sp. z o.o.
     
    Inwestycje
    Według „African Economic Outlook 2015” klimat dla BIZ w Etiopii jest coraz lepszy. W 2010 r. bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Etiopii wyniosły 288 mln dol., natomiast w 2012 roku BIZ wzrosły do 970 mln dol.
     
    Z danych Etiopskiej Komisji Inwestycyjnej wynika, że w latach 2003-2014 r. pierwszą pozycję na liście inwestorów w Etiopii zajmowały Indie (14,57 proc.). Następne w kolejności były: Unia Europejska (13,29 proc.), Turcja (12,61 proc.) i Chiny (11,49 proc.).
     
    Inwestorzy chińscy byli zdecydowanie najbardziej skuteczni w przeprowadzaniu całego procesu inwestycyjnego do samego końca, do fazy operacyjnej.
     
    Działalność inwestycyjna w 2014 r. objęła m. in. związane ze sprzedażą 3000 traktorów firmy URSUS inwestycję w linię montażową firmy METEC w miejscowości Adama, finalizowanie zakupu firmy miejscowej wraz siedzibą w Addis Abebie na potrzeby spółki Asseco Poland oraz wstępne negocjacje dotyczące budowy farm wiatrowych, realizowane przez firmę Airon Investments.
     
    Etiopia w organizacjach ekonomicznych
    Etiopia uczestniczy w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym bądź o elementach gospodarczych. Są to m.in.: Unia Afrykańska, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Porozumienie ustanawiające Wspólny Rynek Wschodniej i Południowej Afryki (COMESA), East African Cooperation Community (EAC) oraz Intergovernmental Authority on Development (IGAD) skupiająca 7 państw Wschodniej Afryki.
     
    Etiopia jest sygnatariuszem:
    • Konwencji ustanawiającej Wielostronną Agencję Gwarancji Inwestycji (MIGA), która zabezpiecza przed niekomercyjnym ryzykiem przedsięwzięcia w krajach sygnatariusza
    • Konwencji dot. Sporów Inwestycyjnych pomiędzy państwem i obywatelami innych państw (ICSID)
    • Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO);
    • Porozumienia ACP-UE z Cotonou z dnia 23 czerwca 2000 roku, zrewidowanego w marcu 2010 r.
     
    Etiopia ubiega się o członkowstwo w Światowej Organizacji Handlu (WTO), obecnie posiada status obserwatora. Proklamacja Inwestycyjna nr 280 z 2002 roku (nowelizowana) pozwala zagranicznym inwestorom na podejmowanie działalności inwestycyjnych, jako:
    1. wyłączny właściciel, z pełnym prawem własności
    2. w formie spółki bądź w partnerstwie z lokalnym inwestorem lub rządem
     
    Zagraniczni inwestorzy muszą posiadać własny kapitał inwestycyjny, pożyczki zagraniczne oraz kredyty zarejestrowane w Narodowym Banku Etiopii. Inwestycje w Etiopii są chronione i zabezpieczone przed wszelkimi zagrożeniami niekomercyjnymi przez prawo państwowe i międzynarodowe. Konstytucja z 1995 roku i Proklamacja inwestycyjna nr 280 z 2002 r. zapewniają ochronę przed wywłaszczeniem i nacjonalizacją inwestycji w kraju. W przypadkach wywłaszczenia lub nacjonalizacji, podyktowanych interesem publicznym, Konstytucja i Ustawa o inwestycjach gwarantują rekompensaty odpowiadające wartości rynkowej świadczone z wyprzedzeniem i bez zwłoki.
     
    Pewne sektory są zarezerwowane dla inwestorów etiopskich, jak bankowość i ubezpieczenia, produkcja energii elektrycznej, innej niż energia wodna, o mocy powyżej 25MW czy usługi transportu lotniczego przy użyciu samolotów o możliwości przewozowej powyżej 20 pasażerów lub 2700 kg. Innymi sferami działalności biznesowej sektora usług i handlu zarezerwowanymi dla inwestorów krajowych są m.in. radiofonia i telewizja, import, eksport lokalnych produktów rolniczych, budownictwo na małą i średnią skalę, bary i kluby nocne, małe hotele i restauracje, biura podróży, usługi związane ze sprzętem samochodowym i inne.
     
    Firmy zagraniczne mogą inwestować m.in. w ramach prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych prowadzonych przez rząd, częstokroć na zasadzie spółek z prywatnymi przedsiębiorstwami rodzimymi. Nie ma form dyskryminacji inwestorów zagranicznych w zakresie przepisów wizowych, prawa do pobytu lub prawa do wykonywania pracy, czy też w zakresie prawa fiskalnego.
     
    Kontakty
    Na szczeblu federalnym za tworzenie i prowadzenie polityki w poszczególnych obszarach gospodarki odpowiedzialne są ministerstwa oraz urzędy centralne. Najważniejsze z nich to:
    • Ministerstwo Finansów i Rozwoju Gospodarczego (Ministry of Finance and Economic Development)
    • Ministerstwo Handlu (Ministry of Trade)
    • Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (Ministry of Agriculture and Rural Development)
    • Ministerstwo Górnictwa (Ministry of Mines)
    • Ministerstwo Przemysłu (Ministry of Industry)
    • Ministerstwo Transportu (Ministry of Transport)
    • Ministerstwo Wody i Energii (Ministry of Water and Energy)
    • Ministerstwo Budownictwa i Rozwoju Obszarów Miejskich (Ministry of Works and Urban Development)
    • Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych (Ministry of Labor and Social Affairs)
    • Ministerstwo Nauki i Technologii (Ministry of Science and Technology)
    • Ministerstwo Telekomunikacji i Technologii Informacyjnych (Ministry of Telecommunication and information Technologies)
    • Ministerstwo Skarbu (Ministry of Revenue)
    • Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Ministry of Foreign Affairs)
    • Narodowy Bank Etiopii (National Bank of Ethiopia)
    • Etiopski Urząd Celny (Ethiopian Customs Authority)
    • Federalny Wewnętrzny Urząd Celny (Federal Inland Revenue Authority)
    • Etiopski Centralny Urząd Statystyczny (Central Statistical Authority of Ethiopia – CSA)
    • Etiopska Agencja Prywatyzacyjna (Ethiopian Privatization Agency)
    • Etiopski Urząd ds. Inwestycji (Ethiopian Investment Authority - EIA)
     
    Relacje z UE
    Oficjalna współpraca gospodarcza Unii Europejskiej z Etiopią rozpoczęła się podpisaniem w 1975 r. Konwencji z Lome. UE utworzyła wtedy pierwszą delegację w Etiopii i rozpoczęła wspieranie jej rozwoju gospodarczego poprzez pomoc finansową i techniczną.
     
    Celem UE jest zmniejszenie ubóstwa przez wspomaganie rozwoju gospodarczego, promocję demokracji, pokoju i bezpieczeństwa. Działalność z zakresu współpracy rozwojowej UE koncentruje się na takich sektorach jak rolnictwo, bezpieczeństwo żywnościowe, rozwój infrastruktury (w 2012 r. podjęto decyzję o większym wsparciu rozwoju sektora energii odnawialnej kosztem dróg), zdrowie, edukacja, a także wspieranie sektora prywatnego.
     
    Etiopia jest jednym z ważniejszych odbiorców pomocy ze strony UE. W grudniu 2007 r. Etiopia i Komisja Europejska podpisały Country Strategy Paper na lata 2008-2013, o łącznym budżecie 644 mln euro. W 2012 roku UE przyjęła ostateczną wersję wspólnej strategii rozwojowej dla Etiopii, do której odnosić mają się bilateralne strategie rozwojowe państw członkowskich, a w 2013 roku – National Indicative Programme, wskazujący konkretne priorytety i działania. Dokumenty obejmują również kwestię wspólnego programowania pomocy, które ma być wdrożone począwszy od 2016 r.
     
    Etiopski rząd przywiązuje dużą wagę również do współpracy z międzynarodowymi partnerami w ramach opracowanego wspólnie z IMF pięcioletniego Planu Rozwoju i Transformacji Growth and Transformation Plan (GTP) na lata 2011-2015.
     
    Polsko-etiopskie umowy
    1) Umowa między Rządem PRL a Tymczasowym Wojskowym Rządem Socjalistycznej Etiopii o komunikacji lotniczej między oraz poza ich odnośne terytoria (aktualna).
    Data podpisania: 29 lipca 1977 r.
    Data wejścia w życie: 23 sierpnia 1978 r.
     
    2) Umowa między Rządem RP / zwanym dalej Stroną polską/ a Rządem Federalnej Demokratycznej Republiki Etiopii /zwanym dalej Stroną etiopską/ w sprawie rozliczenia zadłużenia Etiopii wobec Polski, wynikającego z Umowy kredytowej zawartej między PRL a PRL a Tymczasowym Rządem Wojskowym Socjalistycznej Etiopii w dniu 12 grudnia 1978 roku /zwanej dalej Umową z 12 grudnia 1978 roku/ Memorandum of Understanding (aktualna).
    Data podpisania: 13 grudnia 2000 r.
    Data wejścia w życie: 30 maja 2001 r.
     
    3) Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federalnej Demokratycznej Republiki Etiopii o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej z dnia 25 lutego 2014 r.
    Data podpisania: 25 lutego 2014 r.
    Data wejścia w życie: 8 kwietnia 2014 r.
     
    Od 2008 r. Polska świadczy Etiopii pomoc rozwojową. W 2013 r. wartość tej pomocy wyniosła 566,25 tys. zł - poprzez projekt „Wyrównywanie szans edukacyjnych oraz rozwój umiejętności zawodowych młodzieży w południowej Etiopii”, realizowany przez fundację Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej, oraz projekt „Pomoc medyczna dla ośrodka w Dilla w Etiopii realizowany w ramach wolontariatu przez Fundację Pomocy Humanitarnej „Redemptoris Misio”) i 84,3 tys. dol. (tzw. małe granty).
     
    Etiopia jest najmniejszym beneficjentem polskiej pomocy per capita (0,03 PLN) w latach obowiązywania Wieloletniego programu współpracy rozwojowej 2012-2015.
     
    W każdym roku akademickim Polska oferuje też Etiopii kilka stypendiów na warunkach bez opłat i świadczeń. 23 lutego 2005 r. została podpisana umowa o współpracy między Uniwersytetem Warszawskim (Katedra Języków i Kultur Afryki Instytutu Orientalistycznego) a Uniwersytetem w Addis Abebie (Instytut Studiów Etiopistycznych).
     
    Potencjalne dziedziny współpracy
    Etiopski rząd zachęca zagranicznych kooperantów do inwestowania m.in. w rolnictwo, przemysł, hodowlę, infrastrukturę, energetykę i budownictwo. Możliwe są także inwestycje w sektorze IT, zielonych technologii czy turystyki.
     
    Ponieważ najszybszy prognozowany wzrost jest spodziewany w rolnictwie i hodowli, etiopskie władze wspierają inwestycje w sektor przetwórczy oraz oferują atrakcyjne zachęty dla partnerów zagranicznych zainteresowanych rynkiem miejscowym. Przede wszystkim duże oczekiwania skierowane są do firm zagranicznych wnoszących sprawdzoną technologię i know-how.
     
    Jeśli chodzi o możliwości zaistnienia polskiej przedsiębiorczości na tym rynku, to w tym kontekście można wskazać szczególnie perspektywiczne branże:
    • Przemysł
      dostarczanie usług specjalistycznych, doradczych i pomocy technicznej dla licznych projektów energetycznych i wydobywczych, zwłaszcza w zakresie energii odnawialnej (energii wiatru, słonecznej, geotermalnej, biomasy, hydroenergii); dostarczanie technologii ochrony środowiska przy projektach wydobywczych, technologii przetwórstwa mineralnego, transmisji elektryczności, produkcji teksyliów; eksport części i sprzętu do konstrukcji wiertnii, kabli elektrycznych, transformatorów, mierników elektrycznych, narzędzi, materiałów, sprzętu przemysłowego, chemikaliów, urządzeń elektycznych; współpraca na zasadzie podwykonawstwa.
    • Infrastruktura
      dostarczanie usług specjalistycznych i nadzorczych dla licznych projektów infrastrukturalnych (budowy dróg, kolei, budynków mieszkalnych, hoteli, centrów konferencyjnych); eksport materiałów, maszyn budowlandych (zwłaszcza spychaczy, dźwigów, wózków widłowych, betoniarek, maszyn do asfaltu), sprzętu, narzędzi, substancji chemicznych.
    • Turystyka
      zawiązywanie współpracy między biurami turystycznymi; organizowanie wydarzeń biznesowych i wycieczek polskich turystów do Etiopii; transfer know-how; inwestycje w hotele nieopodal Międzynarodowego Lotniska Bole, uczestnictwo w prywatyzacji nieruchomości państwowych; eksport sprzętu i umeblowania dla hoteli i biur turystycznych, sprzętu turystycznego, pojazdów dla operatorów turystycznych; dostarczanie usług logistycznych
    • ICT
      dostarczanie technologii bankowości mobilnej, systemów e-government i e-usług, doradztwa i usług z zakresu projektowania stron internetowych i rozwijania oprogramowania, tworzenia call centre, projektowania i funkcjonowania Parku IT, kreacji powiązań biznesowych z uniwersytetami; implementacja Międzynarodowych Standardów Raportowania Finansowego (IFRS) i standardów powiązanych; dostarczanie szkoleń z zakresu ICT; rekrutacja specjalistów i nauczycieli z branży ICT
    • Lotnictwo
      eksport samolotów, silników samolotowych i innych części, sprzętu lotniczego, maszyn i narzędzi; dostarczanie rozwiązań przeładunku bagażowego, zakupów w strefach bezcłowych, rozwiązań dla terminala cargo, cateringu, systemów parkingowych, rozwiązań bezpieczeństwa i komunikacji
    • Rozwój społeczny
      dostarczanie know-how i szkoleń o różnych zagadnieniach; stworzenie centrów szkolenia zawodowego, klinik i punktów medycznych, zwłaszcza na obszarach wiejskich; implementacja projektów charytatywnych, promowania przedsiębiorczości; eksport produktów farmaceutycznych i medycznych
    • Rolnictwo i branża spożywcza
      eksport nawozów, ulepszonych nasion, maszyn i sprzętu, a zwłaszcza ciągników, kombajnów, silosów zbożowych, pojazdów transportowych i sprzętu dla małych gospodarstw wiejskich, systemów chłodzących, składowania, irygacyjnych, pakowania, technologii przetwórstwa żywności i przetwórstwa roślin na biodiesel, ogrodnictwa; dostarczanie doradztwa technicznego, z zakresu agrobiznesu i ogrodnictwa
     
    Dla biznesu
    Wszyscy importerzy oraz eksporterzy muszą być zarejestrowani w Ministerstwie Handlu i Inwestycji i uzyskać licencję. Państwo etiopskie wymaga przeprowadzania importu poprzez obywateli Etiopii zarejestrowanych w rejestrze oficjalnych importerów i dystrybutorów. Importerzy i agenci muszą uzyskać odpowiednią licencję Ministerstwa Handlu i Inwestycji oraz Narodowego Banku Etiopii.
     
    Znalezienie doświadczonych agentów i dystrybutorów o wysokiej reputacji nie jest trudne. Zaleca się nawiązanie kontaktów z lokalnymi agentami reprezentującymi obce firmy na terenie Etiopii.
     
    Występują utrudnienia wynikające z niedoborów obcych walut. Odnośnie przepisów celnych rząd Etiopii w ostatnim czasie znacznie złagodził obowiązujące wcześniej przepisy, wprowadzając obniżki szeregu stawek celnych, w szczególności tych importowanych dóbr, które pobudzają eksport.
     
    Etiopia ubiega się o członkowstwo w Światowej Organizacji Handlu (WTO), obecnie posiada status obserwatora.
     
    Proklamacja Inwestycyjna nr 769 z 2012 roku pozwala zagranicznym inwestorom na przedsięwzięcie działalności inwestycyjnych, jako:
    • wyłączny właściciel, z pełnym prawem własności, lub jako:
    • w formie spółki bądź w partnerstwie z lokalnym inwestorem lub rządem.
     
    Obszary zarezerwowane dla inwestycji rządowych, lub inwestycji wspólnych z rządem:
    • przesył i dystrybucja energii elektrycznej przez sieć państwową
    • usługi pocztowe z wyłączeniem kurierskich
    • transport lotniczy z udziałem samolotów o ilości miejsc większej niż 50
    • produkcja broni i amunicji
    • usługi telekomunikacyjne
     
    Minimalna kwota inwestycji z zagranicy to 200 tys. dol. (inwestycja w pełni zagraniczna) lub 150 tys. dol. (inwestycja joint-venture). Kwoty te są zmniejszone w przypadku inwestycji w prace architektoniczne, inżynierskie lub z zakresu doradztwa budowlanego do, odpowiednio, 100 i 50 tys. dol. Kwoty minimalne mogą nie obowiązywać w przypadku reinwestycji zysków.
     
    Co trzeba wiedzieć
    • Znalezienie doświadczonych agentów i dystrybutorów o wysokiej reputacji nie jest trudne. Zaleca się nawiązanie kontaktów z lokalnymi agentami reprezentującymi zagraniczne firmy na terenie Etiopii
    • Występują utrudnienia wynikające z niedoborów obcych walut, co wiąże się z przesunięciem w czasie płatności dla importerów zagranicznych
    • Wśród głównych kwestii utrudniających działalność gospodarczą w tym kraju wymienia się dostęp do finansowania, praktyki korupcyjne, niewydolną biurokrację państwową i inflację
    • Procedury przetargów publicznych są niedość transparentne
    • Kontakt prywatny, a nawet na poziomie koleżeństwa jest wysoce ceniony, a więc rekomendowany w celu zacieśnienia więzi biznesowych
     
    Rodzaje firm i ich rejestracja
     
    W Etiopii niektóre obszary przedsiębiorczości zarezerwowano dla inwestycji rządowych lub inwestycji wspólnych z rządem. Chodzi o:
    • przesył i dystrybucję energii elektrycznej przez sieć państwową
    • usługi pocztowe z wyłączeniem kurierskich
    • transport lotniczy z udziałem samolotów o ilości miejsc większej niż 50
    • produkcję broni i amunicji
    • usługi telekomunikacyjne
     
    Niektóre inne obszary są zarezerwowane dla obywateli Etiopii i lokalnych inwestorów, w tym m.in. kilka działów handlowych, bankowość, telekomunikacja, ubezpieczenia, produkcja cementu, itp. Pełna lista profilów działalności dostępna jest na s. 32 - 33 Przewodnika Inwestycyjnego po Etiopii 2015 wydanego przez Etiopską Komisję Inwestycyjną.
     
    Minimalną kwotę inwestycji z zagranicy ustalono na 200 tys. dol. (inwestycja w pełni zagraniczna) lub 150 tys. dol. (inwestycja joint venture z lokalnym partnerem). Kwoty te są zmniejszone w przypadku inwestycji w prace architektoniczne, inżynierskie i powiązane usługi doradcze, analizy i testy techniczne lub działalność wydawniczą do, odpowiednio, 100 i 50 tys. dol. Kwoty minimalne mogą nie obowiązywać w przypadku reinwestycji zysków.
     
    Prywatna działalność w Etiopii może być prowadzona jako:
    • Jednoosobowa działalność gospodarcza (Sole Proprietorship) - wyłączny przedsiębiorca odpowiedzialny całym majątkiem
    • Spółka jawna (General Partnership): odpowiedzialność osobista, solidarna i pełna wszystkich partnerów
    • Spółka komandytowa (Limited Partnership): istnieją dwie kategorie partnerów: podobnych jak w spółce jawnej oraz tych nie uczestniczących aktywnie w sprawach spółki, odpowiedzialnych tylko do wniesionego wkładu
    • Spółka z o.o. (Private Limited Company): 2 - 50 partnerów; założona przez osoby fizyczne lub prawne, z odpowiedzialnością do wysokości swoich udziałów; minimalny kapitał założycielski to 15 tys. ETB (ok. 717 dol.)
    • Share Company: minimum pięciu założycieli; udziały oferowane w formie akcji; minimalny kapitał zakładowy to 50 tys. ETB (ok. 2390 dol.); solidarna odpowiedzialność wszystkich założycieli do wartości aktywów spółki, członkowie odpowiedzialni do wartości akcji
    • Joint venture: brak osobowości prawnej; nie wymaga rejestracji; odpowiedzialność tylko do wartości udziałów i zobowiązań; inwestycja w produkcję broni i amunicji oraz usług telekomunikacyjnych w Etiopii możliwa jest wyłącznie poprzez joint venture z instytucją publiczną; przedsięwzięcia podmiotów prywatnych z instytucjami publicznymi Etiopii możliwe są tylko na zasadzie joint venture
    • Spółdzielnia (Cooperative Society): minimum 10 członków; założona przez osoby fizyczne na zasadach wolontariatu w celu kolektywnego zwalczania problemów ekonomicznych i społecznych; może uzyskać zysk
    • Oddział firmy zagranicznej: brak osobowości prawnej; odpowiedzialność spółki-matki
    • Inne: usługi agenta lub dystrybutora, licencjonowanie, akwizycja, franczyza; państwo etiopskie wymaga przeprowadzania importu poprzez obywateli Etiopii zarejestrowanych w rejestrze oficjalnych importerów i dystrybutorów, a więc import bezpośredni nie jest możliwy; importerzy i agenci muszą uzyskać odpowiednią licencję Ministerstwa Handlu oraz Narodowego Banku Etiopii
     
    Opis procedury założenia działalności gospodarczej dostępny jest na portalu Etiopskiej Komisji Inwestycyjnej.
     
    Pomoc dla inwestorów
    Zachęty inwestycyjne dla inwestorów zagranicznych obejmują: 100-proc. zwolnienie z cła materiały i urządzenia wwożone w związku z inwestycją, zwolnienie z cła na części zamienne do tych urządzeń do 15 proc. ich wartości (przez pierwsze pięć lat).
     
    Zależnie od sektora i regionu, inwestorzy zwolnieni są z podatków przez dwa do dziewięciu lat. Dodatkowo, inwestorzy zaangażowani w sektor wytwórczy, przetwórstwa rolnego, generację, transmisję lub dystrybucję energii elektrycznej oraz rozwój technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz inwestorzy w odległych regionach Etiopii otrzymują 30-proc. redukcję podatkową przez kolejne trzy lata. Jeśli będą eksportować co najmniej 60 proc. swej produkcji, to okres ten wyniesie pięć lat.
     
    Więcej informacji na temat możliwości inwestycyjnych w Etiopii: www.eia.gov.et/english
     
    Wszyscy importerzy oraz eksporterzy muszą być zarejestrowani w Ministerstwie Handlu i uzyskać licencję. Państwo etiopskie wymaga przeprowadzania importu poprzez obywateli Etiopii zarejestrowanych w rejestrze oficjalnych importerów i dystrybutorów. Importerzy i agenci muszą uzyskać odpowiednią licencję Ministerstwa Handlu oraz Narodowego Banku Etiopii.
     
    Znalezienie doświadczonych agentów i dystrybutorów o wysokiej reputacji nie jest trudne. Zaleca się nawiązanie kontaktów z lokalnymi agentami reprezentującymi obce firmy na terenie Etiopii. Występują utrudnienia wynikające z niedoborów obcych walut. Odnośnie przepisów celnych rząd Etiopii w ostatnim czasie znacznie złagodził obowiązujące wcześniej przepisy, wprowadzając obniżki szeregu stawek celnych, w szczególności tych importowanych dóbr, które pobudzają eksport.
     
    Strefy ekonomiczne
    Etiopia w 2014 r. postawiła na rozwój Specjalnych Stref Ekonomicznych. Obecnie rozwijane są następujące strefy: Bole-Lemi (odzież, tekstylia, produkty ze skóry) i Kilinto (przetwórstwo spożywcze, żywność, napoje, farmaceutyki, budownictwo), Dire-Dawa (strefa wielosektorowa), Combolcha, Hawassa (catering i przetwórstwo spożywcze).
     
    W czerwcu 2015 r. Etiopia, w poruzumieniu z Sudanem, wyraziła zgodę na utworzenie strefy na granicy państw. Najsilniejszy nacisk położony jest na budowę nowych stref przemysłowych. Ponadto, rząd zachęca firmy prywatne do tworzenia własnych stref przemysłowych na terenie kraju i kilka już powstało. Szczegóły można znaleźć na portalu Etiopskiej Komisji Inwestycyjnej.
     
    Podatki, cła
    Dochód osób fizycznych wynikający z zatrudnienia oraz wynajmu opodatkowany jest skalą podatkową od 0 proc. do 35 proc.
     
    Podatki od osób prawnych
    Aktywność/Rodzaj Podatku
    Firmy
    Rezydenckie
    Firmy Nierezydenckie
    Podatek dochodowy
    30%
    -
    Podatek dochodowy od właścicieli wielkoskalowych licencji górniczych
    25%
    -
    Dywidendy
    10%
    -
    Odsetki od depozytów
    5%
    -
    Opłaty licencyjne
    5%
    -
    Wynajem nieruchomości
    15%
    5%
    Dostarczanie dóbr o wartości powyżej 10 000 ETB
    2%
    -
    Dostarczanie usług technicznych i profesjonalnych powyżej 500 ETB
    2%
    -
    Płatność dla osoby bez TIN
    30%
    -
    Dobra importowane na lokalną konsumpcję
    3%
    3%
    Odsetki od pożyczek
    -
    10% (maks.)
    Usługi techniczne z zagranicy
    -
    10%
     
    Rezydentem jest każda firma, której siedziba znajduje się w Etiopii lub której komórka zarządcza znajduje się w Etiopii lub firma zarejestrowana przez Etiopskie Ministerstwo Handlu i Przemysłu.
     
    Podatek u źródła nałożony jest na opłaty licencyjne, w tym na:
    • prace artystyczne (5 proc.)
    • licencje na wielkoskalową działalność górniczą (10 proc.)
    • cenne minerały (8 proc.)
    • pół-cenne minerały (6 proc.)
    • minerały metaliczne (5 proc.)
    • minerały przemysłowe (4 proc.)
    • minerały budowlane (3 proc.)
    • sól (4 proc.)
    • zasoby geotermalne (2 proc.)
     
    Niektóre przychody kapitałowe są opodatkowane stawką 15 proc. lub 30 proc. Straty netto mogą być przenoszone na lata kolejne z zaznaczeniem szczególnych wymagań.
     
    Podatek VAT wynosi 15 proc. Rejestracja jako podatnik VAT wymagana jest dla osób wykonujących transakcje podlegające opodatkowaniu o wartości większej niż 500 tys. ETB (ok. 24 tys. dol.) w ciągu roku.
     
    Podatek obrotowy jest nałożony na produkty i usługi dostarczane przez osoby nie zarejestrowane jako podatnicy VAT.
     
    Akcyza waha się pomiędzy 10 proc. a 100 proc.
     
    Opłaty skarbowe
    Naliczana jest też szeroka gama opłat skarbowych. Polska i Etiopia nie podpisały umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
     
    W związku z faktem, iż Etiopia należy do EAC, na handel wewnątrz Wspólnoty nie są nałożone opłaty celne. Import/eksport do krajów zewnętrznych podlega wspólnej taryfie celnej EAC, w ramach której: cło na surowce wynosi 0 proc., cło na półprodukty wynosi 10 proc., a cło na produkty gotowe - 25 proc.
     
    Dokumenty wymagane podczas eksportu towarów z Etiopii
    • pozwolenie bankowe
    • konosament
    • świadectwo pochodzenia
    • faktura handlowa
    • zgłoszenie wywozowe
    • licencja eksportowa
    • świadectwo sanitarne
    • list przewozowy
     
    Dokumenty wymagane przy imporcie
    • pozwolenie bankowe
    • konosament
    • świadectwo pochodzenia
    • faktura handlowa
    • deklaracja przywozowa
    • autoryzacja walutowa
    • licencja importowa
    • dokumentacja ubezpieczeniowa
    • list przewozowy pokwitowanie płatności
    • raport inspekcji przedwysyłkowej
       
    Sądownictwo
    Wszelkie kwestie sporne odnoszące się do sektora handlowego, które nie mogą zostać rozwiązane drogą polubowną, zostają przedłożone Sądowi Federalnemu, który posiada władzę orzekania w tych sprawach, na mocy Proklamacji nr 25 z 1996 roku, także do arbitrażu międzynarodowego.
     
    Ministerstwo Rozwoju Miasta jest odpowiedzialne za realizację umów dotyczących projektów konstrukcyjnych na mocy Proklamacji nr 25 z 1996 roku. Jeżeli jedna lub dwie ze stron nie zgadzają się z decyzją Ministerstwa, mogą się odwołać do kompetentnego etiopskiego sądu. W wypadku kontraktów międzynarodowych, strony mogą wybrać sędziego rozjemczego, rozwiązać kwestię sporną na drodze sądowej bądź przesłać sprawę do sądu międzynarodowego według porozumienia zawartego w kontrakcie.
     
    Zgodnie z prawem, każdy spór handlowy może zostać przedłożony Sądowi Federalnemu – łącznie z międzynarodowymi sporami handlowymi. Jest to tradycyjny sposób rozwiązywania konfliktów. Istnieje także droga rozwiązywania kwestii spornych poprzez Izbę Handlową w Addis Abebie.
     
    ACCSA (Addis Ababa Chamber of Commerce and Sectoral Associations Arbitration Institute – Instytut Arbitrażu Izby Handlowej w Addis Abebie i Stowarzyszeń Sektoralnych) został powołany na mocy proklamacji nr 341 z 2003 roku. System rozpatrywania sprawy jest odmienny od sądowego i ma zapewnić równocześnie neutralność, elastyczność i szybki czas rozwiązania problemu. Instytut jest autonomiczną częścią Izby Handlowej. Jego zadaniem jest rozwiązywanie kwestii spornych, a także ułatwianie arbitrażu i podejmowanie decyzji alternatywnych. Partie mogą powoływać własnych arbitrów, jak również instytut może wyznaczyć do tej roli swoich pracowników.
     
    Partie mogą rozwiązać kwestie sporne także przed UNCITRAL (Władzą Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego), która ma za zadanie podejmowanie orzeczeń rozjemczych.
     
    Działa też wiele innych instytucji zajmujących się rozwiązywaniem sporów, jak np. Komitet Badania Praktyk Handlowych (Trade Practice Investigative Commission - TPIC).
     
    Na mocy proklamacji nr 329 z 2003 r. państwo etiopskie powołało Komisję Śledczą do Badania Nieuczciwych Praktyk Handlowych, w celu promocji konkurencyjnego środowiska przez regulowanie potencjalnych nieuczciwych praktyk. Misją Komisji jest zapewnienie uczciwej konkurencji na polu gospodarczym i handlowym oraz ochrona interesów konsumentów.
     
    Wskaźnik percepcji korupcji w Afryce w 2012 roku – w punktach
    Botswana
    65
    Niger
    33
    Republika Zielonego Przylądka
    60
    Egipt
    32
    Mauritius
    57
    Madagaskar
    32
    Rwanda
    53
    Mozambik
    31
    Seszele
    52
    Sierra Leone
    31
    Namibia
    48
    Togo
    30
    Ghana
    45
    Wybrzeże Kości Słoniowej
    29
    Lesotho
    45
    Uganda
    29
    RPA
    43
    Kenia
    27
    Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
    42
    Niger
    27
    Liberia
    41
    Kamerun
    26
    Tunezja
    41
    Rep. Środkowoafrykańska
    26
    Burkina Faso
    38
    Kongo
    26
    Malawi
    37
    Erytrea
    25
    Maroko
    37
    Gwinea Bissau
    25
    Sudan
    37
    Gwinea
    24
    Zambia
    37
    Angola
    22
    Benin
    36
    Dem. Rep. Konga
    21
    Dżibuti
    38
    Libia
    21
    Senegal
    36
    Gwinea Równikowa
    20
    Gabon
    35
    Zimbabwe
    20
    Tanzania
    35
    Burundi
    19
    Algieria
    34
    Czad
    19
    Gambia
    34
    Sudan
    13
    Mali
    34
    Somalia
    8
    Etiopia
    33
     
     
    Źródło: Transparency International, www.cba.gov.pl, 2012
     
    Rynek pracy
    Etiopia nie podpisała porozumień dotyczących integracji rynku pracy z jakimkolwiek krajem.
     
    Pozwolenie na pracę obcokrajowcy mogą otrzymać w Ministerstwie Pracy i Spraw Społecznych. Zagraniczni inwestorzy otrzymują zezwolenie na pracę dla pracowników-obcokrajowców bezpośrednio od Etiopskiej Agencji Inwestycyjnej, jako oddelegowani do tego celu przez Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych. Ministerstwo wydaje takie pozwolenie zawsze, gdy odpowiednie kwalifikacje nie są dostępne na miejscu.
     
    Nieruchomości
    W Etiopii ziemia jest własnością państwową. Nie można jej kupić, ale można wydzierżawić na określoną liczbę lat. W przypadku dzierżawy bezpośrednio od państwa, jej okres może wynosić do 99 lat. Jeśli ziemia jest dzierżawiona od rolników, okres ten jest krótszy.
     
    Zamówienia publiczne
    Zamówienia publiczne realizowane są przez system ofert. Do tego celu powołane zostały instytucje rządowe, publikujące informacje o bieżących ofertach:
     
    Informacje o przetargach publicznych zamieszczane są również na witrynach placówek zagranicznych w Etiopii, a także na witrynach prywatnych sieci:
     
    Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej
    Etiopia jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO), została przyjęta do Konwencji ustanawiającej WIPO dnia 19 lutego 1998 roku. Etiopia jest także członkiem Porozumienia ustanawiającego Wspólny Rynek Wschodniej i Południowej Afryki (COMESA) oraz sygnatariuszem Porozumienia ACP-UE z Cotonu z dnia 23 czerwca 2000 roku.
     
    Prawa autorskie i patentowe chronione są prawnie na podstawie Proklamacji nr 410 z 2004 roku, Proklamacji nr 123 z 1995 roku i Regulacji Rady Ministrów nr 12 z 1997 roku.
     
    Akty prawne o szczególnym znaczenie dla inwestorów zagranicznych
    • Porozumienie ustanawiające Współny Rynek Wschodniej i Południowej Afryki (COMESA)
    • Konwencja ustanawiająca Wielostronną Agencję Gwarancji Inwestycji (MIGA)
    • Konwencja dotycząca Sporów Inwestycyjnych pomiędzy państwem i obywatelami innych państw (ICSID)
    • Konwencja ustanawiająca Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO)
    • Porozumienia ACP-UE z Cotonou z 23 czerwca 2000 roku
    • Proklamacja Inwestycyjna nr 280 z 2002 roku
    • Proklamacja nr 410 z 2004 roku
    • Proklamacja nr 123 z 1995 roku
    • Regulacja Rady Ministrów nr 12 z 1997 roku
    • Proklamacji nr 341 z 2003 roku powołująca ACCSA (instytucję arbitrażu)
       
    Historia
    W I tysiącleciu p.n.e. na afrykańskie wybrzeża Morza Czerwonego przenikały ludy z południowej części Półwyspu Arabskiego. Od I w. n.e. w północnej części kraju rozwijało się państwo Aksum, związane z państewkami Półwyspu, rozprzestrzeniające się następnie na południe.
     
    Od połowy IV wieku zaczęła się chrystianizacja Aksum (ok. 333 chrzest władcy). Od końca VI wieku potęga Aksum chyliła się ku upadkowi, m.in. z powodu odcięcia go przez Persów od szlaków handlowych wiodących przez Półwysep. Ekspansja muzułmanów na afrykański brzeg Morza Czerwonego odizolowała kraj od pozostałego świata chrześcijańskiego. Między VIII a X wiekiem centrum słabnącego państwa przesunęło się w głąb lądu, w górzyste rejony Lasta, na południowy wschód od Aksum. Władzę w Lasta przejęła dynastia Zague (przełom XII i XIII w.). Najbardziej znanym władcą tej dynastii był Lalibela (przełom XII i XIII w.).
     
    W drugiej połowie XIII wieku centrum państwa przesunęło się dalej w głąb lądu, na południe od Lasta, w rejony górzyste i trudno dostępne.
     
    Ok. 1270 roku władzę objęła dynastia z ludu Amhara (zw. salomońską, wywodząca się, wg tradycji etiopskiej, od izraelskiego króla Salomona), która uważała się za spokrewnioną z dynastią rządzącą w Aksum. Pierwszy władca z tej dynastii (Jykuno Amlak, panujący w latach 1270–85) umocnił powiązania władzy świeckiej z kościelną, które przetrwały do czasów najnowszych; zawarł tzw. Święte Przymierze z duchowieństwem, wiążące interesy świeckich i kościelnych instytucji (Kościół otrzymywał ziemie na podbijanych terenach, obsadzał najważniejsze stanowiska w państwie, za co władca współdecydował o obsadzie stanowisk biskupów i w kwestiach dotyczących wyznania wiary).
     
    Lata 1331–1445 to okres wojen z sułtanatami muzułmańskimi, sąsiadującymi od południa i wschodu z ówczesną Etiopią, z których ta wyszła zwycięsko, poszerzając swoje granice (m.in. w roku 1415 opanowała sułtanat Ifat). Panujący w latach 1434–68 cesarz Zera Jaykob poszerzył granice państwa i dążąc do jego unifikacji, przeprowadził reformy (podział administarcyjny, ujednolicenie zasad wiary i wprowadzenie monofizytyzmu obrządku etiopskiego jako obowiązującej religii, reforma organizacji kościelnej). Stworzył podstawy jedności państwa, łącząc różnorodne podbite ludy przez wprowadzenie jednej religii i centralizację systemu administracyjnego.
     
    Wiek XVI to okres wojen z muzułmanami (1529–59), którzy pod wodzą Grania najeżdżali Etiopię z terenów obecnej Somalii, niszcząc kulturalny dorobek kraju, a także wojen z koczowniczymi plemionami Oromo. Wobec zagrożenia muzułmańskiego cesarz Lybne Dyngyl (1508–40) zwrócił się o pomoc wojskową do Portugalii. Konsekwencją pomocy było przysłanie portugalskich misji jezuickich, które prowadziły długotrwałe (XVI–XVII w.) dysputy teologiczne. Pod ich wpływem cesarz Susnyjos (1607–32) przyjął katolicyzm i ogłosił go religią państwową. Zmiany te spowodowały rozruchy wśród duchowieństwa, możnowładców i ludności broniącej rodzimej tradycji — Susnyjos zmienił wyznanie i abdykował, a jezuici zostali wygnani (1633). Etiopia odizolowała się od wpływów europejskich.
     
    Koniec XVIII – pierwsza połowa XIX wieku to okres zamieszek i rozpadu państwa na niezależne księstwa. Zakończył się on wraz z objęciem władzy przez cesarza Teodora II (1855–68), który podbił i ponownie zjednoczył środkową i północną część kraju, wprowadzał reformy (m.in. podatkowe, modernizował armię, budował drogi, ograniczał handel niewolnikami), planował wyparcie muzułmanów z wybrzeży Morza Czerwonego. Teodor II liczył na współpracę z Wielką Brytanią, a zawiódłszy się uwięził jej przedstawiciela razem z grupą Europejczyków, co spowodowało wysłanie do Etiopii ekspedycji pod wodzą R. Napiera (Brytyjczycy zdobyli Mekdelę, stolicę Etiopii, zniszczyli cesarską bibliotekę).
     
    Następca Teodora, Jan IV (władca Tigraj, cesarz 1872–89) dążył do unifikacji i utrzymania jedności kraju, walczył z plemionami Oromo, mahdystami i Egiptem (zginął w walkach). Cesarz Menelik II (panował 1889–1913) ostatecznie zjednoczył państwo i utrzymał niepodległość, jego podboje na południu ustaliły granice obecnej Etiopii (zw. wówczas Abisynią).
     
    Od 1882 roku rozpoczęła się penetracja włoska. Etiopia, początkowo przyjazna wobec Włoch, w 1889 roku podpisała traktat w Uccialli, ustalający granice włoskiej Erytrei. Na tle interpretacji traktatu nastąpił konflikt zbrojny (1894–96) z Włochami, dążącymi do objęcia Etiopii protektoratem, zakończony klęską wojsk włoskich pod Aduą (1896) i zahamowaniem ich ekspansji.
     
    Menelik II unowocześniał system zarządzania państwem, wprowadzał reformy wojskowe i gospodarcze (m.in. budowa przez Francuzów linii kolejowej łączącej nową stolicę, Addis Abebę, z portem morskim w Dżibuti). Zezwalał na utrzymywanie przedstawicielstw europejskich w stolicy, ale utrzymywał neutralność i niezależność.
     
    Następca Menelika II, jego wnuk Lydż Ijasu, muzułmanin, sympatyk Niemiec i Turcji, został w roku 1916 odsunięty od władzy przez duchowieństwo koptyjskie i możnowładców amharskich, przy poparciu Wielkiej Brytanii i Francji. Cesarzową została córka Menelika II - Zeuditu, a współrządzącym regentem - ras Teferi Mekonnyn, krewny zmarłego cesarza. Po śmierci Zeuditu (1930) władzę objął Teferi Mekonnyn jako cesarz. Hajle Syllasje I. W 1924 roku zniósł niewolnictwo, a w 1931 roku wprowadził pierwszą konstytucję, zwołał parlament, zatrzymując jednak dla siebie osobistą władzę.
     
    Reformowanie państwa utrudniały tendencje odśrodkowe i rewolty w Ogadenie i na północy kraju. W latach 1935–36 przerwał je najazd faszystowskich Włoch, zakończony okupacją kraju i włączeniem Etiopii. do Włoskiej Afryki Wschodniej.
     
    W 1941 roku wojska brytyjskie z udziałem etiopskich oddziałów partyzanckich wyzwoliły kraj. Cesarz kontynuował reformy, m.in. wzmacniając władzę centralną, pozbawiono gubernatorów prowincji dotychczasowych przywilejów i samodzielności.
     
    W tym czasie Etiopia prowadziła niezwykle aktywną politykę zagraniczną - częste mediacje w afrykańskich konfliktach międzynarodowych, udział w tworzeniu OJA. W 1952 roku Erytrea, dotychczas pod zarządem brytyjskim, na mocy uchwały ONZ została przyłączona do Etiopii jako sfederowana z nią, posiadająca własny rząd i parlament, prowincja autonomiczna. W latach 60. uwidoczniły się dążenia grup etnicznych do samodzielności. W zaanektowanej w 1962 roku i pozbawionej autonomii Erytrei od 1967 roku trwały zamieszki, a od 1970 — walki partyzanckie. W 1960 roku podjęto próbę zamachu stanu (tzw. rewolucja grudniowa).
     
    W 1974 roku nastąpił kryzys polityczny, spowodowany skutkami kilkuletniej suszy i przestarzałą strukturą społeczno-gospodarczą. W czerwcu 1974 roku w wyniku zamachu stanu władzę przejął Komitet Koordynacyjny Sił Zbrojnych, tzw. Derg, pod przewodnictwem Amana Mikaela Andoma. We wrześniu 1974 roku Derg wydał dekret o detronizacji cesarza, została zawieszona konstytucja i rozwiązany parlament, utworzono Tymczasową Wojskową Radę Administracyjną. W marcu 1975 roku zniesiono monarchię, ogłoszono m.in. dekret o reformie rolnej i nacjonalizacji przedsiębiorstw. Faktyczne rządy sprawował Derg pod przywództwem gen. Teferi Benti. W latach 1975–77 nasiliły się ruchy separatystyczne w Erytrei i Ogadenie.
     
    Po kolejnym zamachu stanu w lutym 1977 roku szefem państwa został podpułkownik Mengystu Hajle Marjam, który zaczął wprowadzać system polityczny wzorowany na systemie państw bloku sowieckiego. Lata 1977–79, określane mianem Czerwonego Terroru, były okresem bezwzględnej walki z przeciwnikami nowej władzy. Konflikt zbrojny z Somalią o prowincję Ogaden (1977–78) zakończył się pomyślnie dla Etiopii dzięki pomocy ZSRR, NRD i Kuby. W 1984 roku Mengystu Hajle Marjam zorganizował założycielski zjazd marksistowskiej Etiopskiej Partii Ludu Pracującego, której został sekretarzem generalnym. W 1987 roku Derg przekazał władzę Zgromadzeniu Narodowego (Szengo), uchwalono nową konstytucję, sankcjonującą system monopartyjny, prezydentem został Mengystu Hajle Marjam. W latach 80. ponownie nasiliły się antyrządowe działania partyzantów w Erytrei, wybuchły powstania w Tigraj i innych regionach państwa.
     
    W maju 1991 roku ugrupowania partyzanckie przejęły kontrolę nad Erytreą. Wobec zagrożenia stolicy kraju przez oddziały partyzanckie organizacji wrogich marksistowskiej dyktaturze, Mengystu Hajle Marjam uciekł za granicę. Władzę w Addis Abebie przejął Etiopski Ludowy Front Rewolucyjno-Demokratyczny (EPRDF), będący sojuszem najsilniejszych ugrupowań opozycyjnych, który powołał rząd tymczasowy i prezydenta (Meles Zenawi, przewodniczący EPRDF).
     
    W 1993 roku Etiopia utraciła Erytreę i tym samym dostęp do morza. Erytrea proklamowała niepodległość.
     
    W wyborach do Zgromadzenia Konstytucyjnego w 1994 r. i parlamentarnych w 1995 r. zwyciężyła rządząca koalicja partii - EPRDF. Uchwalona 1994 konstytucja przekształciła Etiopię w państwo federacyjne, podzielone na prowincje według kryterium etnicznego. Prowincjom zapewniła szeroką autonomię, aż do możliwości wycofania się z federacji; grupom etnicznym zapewniono proporcjonalny udział we władzy.
     
    Od 1995 roku prezydentem jest Negaso Gidada, reprezentujący EPRDF, a Meles Zenawi pełni funkcję premiera.
     
    W latach 1998–2000 doszło do zbrojnego sporu dotyczącego przebiegu części granicy i okupacji spornych terenów przez wojska Erytrei i Etiopią. Ponad 2-letnia wojna graniczna spowodowała śmierć ok. 120 tys. osób. W 2000 roku odbyły się wybory parlamentarne: zwyciężył rządzący EPRDF, zdobywając 481 z 548 mandatów w Radzie Przedstawicieli Ludowych. Opozycja, reprezentowana przez 25 ugrupowań, była nieskonsolidowana i zbyt słaba, by zagrozić pozycji EPRDF, ale po raz pierwszy wzięła udział w wyborach. W 2001 roku parlament wybrał na prezydenta G. Wolde-Giorgisa, a 2005 odbyły się wybory parlamentarne i do władz lokalnych. EPRDF utrzymał się u władzy, zdobywając ponad 50 proc. mandatów w parlamencie.
     
    W grudniu 2006 roku wojska etiopskie obaliły władzę talibów w stolicy Somalii Mogadiszu.
     
     

    Źródła:

    • Ministerstwo Spraw Zagranicznych
    • Ministerstwo Gospodarki
    • Wydawnictwo Naukowe PWN
    • ONZ
    • "Problemy wyżywienia ludności na kontynencie afrykańskim" Bożena Gulbicka, Instytut Ekonomiki Rolnictwa I Gospodarki Żywnościowej Państwoy Instytut Badawczy
    • PAP
    • Bank Światowy




    Wybrane
    oferty polskich przedsiębiorstw

    Szkolenia BHP Wrocław

    Przeprowadzenie w przedsiębiorstwie szkoleń BHP, zarówno dla pracowników nowych, jak i tych z dłu...
    Polska - Łódź 2021-06-18 Dodał: Firma Alerta Doradztwo/consulting/edukacja Zobacz ofertę

    Szkolenia BHP Kraków

    Na każdym pracodawcy spoczywa obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i zgodnych z wszelki...
    Polska - Łódź 2021-06-18 Dodał: Firma Alerta Doradztwo/consulting/edukacja Zobacz ofertę

    Szkolenia BHP Katowice

    Każdy pracodawca, zgodnie z Kodeksem Pracy, jest zobowiązany do zorganizowania wstępnych i okreso...
    Polska - Łódź 2021-06-18 Dodał: Firma Alerta Doradztwo/consulting/edukacja Zobacz ofertę

    Zobacz więcej ofert